<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant" xml:id="T74n2375">
<teiHeader>
    <fileDesc>
        <titleStmt>
            <title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1 天台圓宗四敎五時西谷名目</title>
            <author></author>
            <respStmt>
                <resp>Electronic Version by</resp>
                <name>CBETA</name>
            </respStmt>
        </titleStmt>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <charDecl>
      
      </charDecl>
    </encodingDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone n="1" unit="juan"/>
<lb ed="T" n="0565a03"/><span class="tx"><anchor n="0565a0301" xml:id="050160565a0301"></anchor>天台圓宗四敎五時西谷名目</span>
<lb ed="T" n="0565a04"/><span class="tx">卷上</span>
<lb ed="T" n="0565a05"/>
<lb ed="T" n="0565a06"/><span class="tx">問。此娑婆世界敎主何佛耶　答。釋迦如來</span>
<lb ed="T" n="0565a07"/><span class="tx">也。凡諸佛雖多之。所居國土各別也。彌陀</span>
<lb ed="T" n="0565a08"/><span class="tx">西方安養淨土敎主。藥師東方淨瑠璃世界</span>
<lb ed="T" n="0565a09"/><span class="tx">敎主也。如是面面佛土不同也。其中此娑婆</span>
<lb ed="T" n="0565a10"/><span class="tx">世界。有釋迦如來國土故。釋迦此土敎主申</span>
<lb ed="T" n="0565a11"/><span class="tx">也。仍當時習傳一切聖敎。皆釋迦說法門也。</span>
<lb ed="T" n="0565a12"/><span class="tx">無此釋迦敎法。我等衆生迷煩惱闇。可有</span>
<lb ed="T" n="0565a13"/><span class="tx">淺間敷牛馬畜生樣者也。而依佛敎知因</span>
<lb ed="T" n="0565a14"/><span class="tx">果理。敬父母辨可給仕師匠理。厭穢土</span>
<lb ed="T" n="0565a15"/><span class="tx">欣淨土。偏釋迦御恩也。仍大恩敎主申也　</span>
<lb ed="T" n="0565a16"/><span class="tx">問。此釋迦如來。娑婆世界中何處出世成道</span>
<lb ed="T" n="0565a17"/><span class="tx">耶　答。五天竺中。中天竺出世成道也。御父</span>
<lb ed="T" n="0565a18"/><span class="tx">淨飯王。御母彼王妃摩耶夫人是也。佛太子</span>
<lb ed="T" n="0565a19"/><span class="tx">時。御名悉達太子申。然觀世間有爲無常理。</span>
<lb ed="T" n="0565a20"/><span class="tx">夜半出王宮入檀特山。御歳十九歳出家。</span>
<lb ed="T" n="0565a21"/><span class="tx">其後六年苦行樂行。御歳三十時。菩提樹下</span>
<lb ed="T" n="0565a22"/><span class="tx">成道。是十九出家三十成道申也　問。釋尊</span>
<lb ed="T" n="0565a23"/><span class="tx">成道後說何法門耶　答。衆生根性萬差故。</span>
<lb ed="T" n="0565a24"/><span class="tx">如來說敎區分。然天台宗意。立四敎納釋迦</span>
<lb ed="T" n="0565a25"/><span class="tx">一代說敎也。是則鈍根機敎淺敎。利根機</span>
<lb ed="T" n="0565a26"/><span class="tx">敎深敎也。故大槪分四種立四敎也　問。</span>
<lb ed="T" n="0565a27"/><span class="tx">爾者其四敎者何等耶　答。四敎者。一三藏</span>
<lb ed="T" n="0565a28"/><span class="tx">敎。二通敎。三別敎。四圓敎也。依之略頌云。</span>
<lb ed="T" n="0565a29"/><span class="tx">藏通別圓名四敎　問。此四敎中。何小乘何</span>
<lb ed="T" n="0565b01"/><span class="tx">大乘有之耶。答。初三藏敎小乘。後三大乘</span>
<lb ed="T" n="0565b02"/><span class="tx">也。略頌曰。初一小乘。後三大乘　問。後三大</span>
<lb ed="T" n="0565b03"/><span class="tx">乘中。何權敎而淺。何實敎深耶　答。總而四</span>
<lb ed="T" n="0565b04"/><span class="tx">敎分權實二敎時。前三敎共權敎而淺。第四</span>
<lb ed="T" n="0565b05"/><span class="tx">圓敎耳實敎深也。權敎者云假方便敎事也。</span>
<lb ed="T" n="0565b06"/><span class="tx">實敎者如來眞實己證法門也。凡如來御本</span>
<lb ed="T" n="0565b07"/><span class="tx">意。直說圓敎悟衆生思食共。衆生根鈍不</span>
<lb ed="T" n="0565b08"/><span class="tx">可叶故。先假說方便敎調根機後說深圓</span>
<lb ed="T" n="0565b09"/><span class="tx">敎也。前三藏敎名權敎呼方便敎也。仍後</span>
<lb ed="T" n="0565b10"/><span class="tx">三敎共大乘也。取其中通別二敎權大乘而</span>
<lb ed="T" n="0565b11"/><span class="tx">淺。圓敎實大乘而深也。凡藏通別圓之次第。</span>
<lb ed="T" n="0565b12"/><span class="tx">從淺至深敎相也　問。如來說敎區者。可</span>
<lb ed="T" n="0565b13"/><span class="tx">立五敎共六敎共。何必立四敎耶。又此四</span>
<lb ed="T" n="0565b14"/><span class="tx">敎中。何界内敎。何界外敎有之耶。又此四敎</span>
<lb ed="T" n="0565b15"/><span class="tx">中。何事敎何理敎有之耶　答。凡雖廣萬</span>
<lb ed="T" n="0565b16"/><span class="tx">法不出事理二法。仍界内事理二敎。界外</span>
<lb ed="T" n="0565b17"/><span class="tx">事理二敎。合立四敎也。是卽三藏敎界内</span>
<lb ed="T" n="0565b18"/><span class="tx">事敎也。此明事相隔歴法門。通敎界内理敎</span>
<lb ed="T" n="0565b19"/><span class="tx">也。此明相卽融通理也。此二敎界内敎。而</span>
<lb ed="T" n="0565b20"/><span class="tx">三乘共學之。次別敎者界外事敎也。是明事</span>
<lb ed="T" n="0565b21"/><span class="tx">相隔歴旨。圓敎界外理敎也。此明相卽融通</span>
<lb ed="T" n="0565b22"/><span class="tx">旨也。仍此二敎。共界外敎也。略頌曰。藏通</span>
<lb ed="T" n="0565b23"/><span class="tx">界内事理敎。別圓界外事理敎　師云。四敎</span>
<lb ed="T" n="0565b24"/><span class="tx">中三藏敎與別敎明事相隔歴法門者。我</span>
<lb ed="T" n="0565b25"/><span class="tx">等衆生不知迷成凡夫悟成佛。談煩惱與</span>
<lb ed="T" n="0565b26"/><span class="tx">菩提其體各別也。凡夫與佛亦名別也。而云</span>
<lb ed="T" n="0565b27"/><span class="tx">斷煩惱得菩提。離凡身別得佛身也。譬</span>
<lb ed="T" n="0565b28"/><span class="tx">如雲月各別。謂拂煩惱雲顯菩提月。如此</span>
<lb ed="T" n="0565b29"/><span class="tx">一切諸法。明各別物也。云事相隔歴法門</span>
<lb ed="T" n="0565c01"/><span class="tx">也。次通敎與圓敎所明相卽融通法門者。我</span>
<lb ed="T" n="0565c02"/><span class="tx">等衆生悟成佛。迷成凡夫故。云迷煩惱悟</span>
<lb ed="T" n="0565c03"/><span class="tx">菩提其體全一體也。又談凡夫與佛悉一體</span>
<lb ed="T" n="0565c04"/><span class="tx">也。云相卽理敎也。譬如水氷一體。解煩惱</span>
<lb ed="T" n="0565c05"/><span class="tx">氷顯菩提水也。仍水氷面替。其體同物也。</span>
<lb ed="T" n="0565c06"/><span class="tx">以此可得意煩惱菩提一體理也　問。三</span>
<lb ed="T" n="0565c07"/><span class="tx">藏敎者何等耶　答。三藏者。一修多羅藏。新</span>
<lb ed="T" n="0565c08"/><span class="tx">譯云素怛覽藏。梵語也。此翻法本。亦名定</span>
<lb ed="T" n="0565c09"/><span class="tx">藏。漢語也。亦云經藏。是四阿含經也。此共</span>
<lb ed="T" n="0565c10"/><span class="tx">小乘經也。此四阿含經。共納修多羅藏也。</span>
<lb ed="T" n="0565c11"/><span class="tx">故名經藏也。四阿含經者。後如注之。亦名</span>
<lb ed="T" n="0565c12"/><span class="tx">定藏者。此修多羅藏中。專明禪定事故也。</span>
<lb ed="T" n="0565c13"/><span class="tx">二毘尼藏。新譯云毘那耶藏。梵語也。此翻</span>
<lb ed="T" n="0565c14"/><span class="tx">滅。是則專明戒律法門。持戒滅罪故翻滅</span>
<lb ed="T" n="0565c15"/><span class="tx">也。仍亦名戒藏。漢語也。亦名律藏。所謂八</span>
<lb ed="T" n="0565c16"/><span class="tx">十誦律五部律等一切戒律法門。合名毘尼</span>
<lb ed="T" n="0565c17"/><span class="tx">藏也。三阿毘曇藏。新譯云阿毘達磨藏。梵</span>
<lb ed="T" n="0565c18"/><span class="tx">語也。此翻無比法。亦名慧藏。漢語也。亦呼</span>
<lb ed="T" n="0565c19"/><span class="tx">論藏。所謂六足論八揵度論等也。始此等論。</span>
<lb ed="T" n="0565c20"/><span class="tx">而一切小乘論攝論藏也。此論藏中。專以</span>
<lb ed="T" n="0565c21"/><span class="tx">智慧料簡法門。明辨邪正旨故名慧藏</span>
<lb ed="T" n="0565c22"/><span class="tx">也。已上此三名三藏者。佛說種種之法門。</span>
<lb ed="T" n="0565c23"/><span class="tx">只取詮有戒定慧三法門也。略頌曰。藏敎</span>
<lb ed="T" n="0565c24"/><span class="tx">具三經律論。修多羅昆尼阿毘曇。如次亦</span>
<lb ed="T" n="0565c25"/><span class="tx">名定戒慧</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">　問。何故此三通名藏耶</span>
<lb ed="T" n="0565c26"/><span class="tx">答。凡藏者含藏爲義。所詮修多羅者經名也。</span>
<lb ed="T" n="0565c27"/><span class="tx">其經文含一切法門故。含藏爲義也。譬如</span>
<lb ed="T" n="0565c28"/><span class="tx">一藏内納置諸財此云含藏義也。自餘毘</span>
<lb ed="T" n="0565c29"/><span class="tx">尼藏阿毘曇藏。准之可得意也　問。今此</span>
<lb ed="T" n="0566a01"/><span class="tx">三藏敎。何人學之耶　答。三乘人學之也。</span>
<lb ed="T" n="0566a02"/><span class="tx">取三乘中。化二乘正意有之也。略頌曰。正</span>
<lb ed="T" n="0566a03"/><span class="tx">化二乘傍化菩薩　問。若爾者三乘者何等</span>
<lb ed="T" n="0566a04"/><span class="tx">耶　答。三乘者。一聲聞乘。此聞四諦法門</span>
<lb ed="T" n="0566a05"/><span class="tx">斷惑證理。二支佛乘。亦名緣覺。亦名獨覺</span>
<lb ed="T" n="0566a06"/><span class="tx">也。是則觀十二因緣斷惑證理。三菩薩乘。</span>
<lb ed="T" n="0566a07"/><span class="tx">是行六度成佛。已上是云三乘也。此中聲</span>
<lb ed="T" n="0566a08"/><span class="tx">聞緣覺云二乘也。此二乘偏思自身出離生</span>
<lb ed="T" n="0566a09"/><span class="tx">死事。無化他思也。然今世間人。思我事不</span>
<lb ed="T" n="0566a10"/><span class="tx">思他人事云二乘根性。此意也。次菩薩者。</span>
<lb ed="T" n="0566a11"/><span class="tx">不思我身事。悲他人受苦事。化他爲本也。</span>
<lb ed="T" n="0566a12"/><span class="tx">仍菩薩修檀婆羅蜜等六度也。俱舍論曰。菩</span>
<lb ed="T" n="0566a13"/><span class="tx">提薩埵利物爲懷。爲化有情必往惡趣此</span>
<lb ed="T" n="0566a14"/><span class="tx">意也　問。若爾者。今此三藏敎三乘所觀觀</span>
<lb ed="T" n="0566a15"/><span class="tx">法。折空觀體空觀中何耶　答。體空觀者。大</span>
<lb ed="T" n="0566a16"/><span class="tx">乘觀門故。不明三藏敎也。仍三藏三乘人。</span>
<lb ed="T" n="0566a17"/><span class="tx">共修折空觀也。此折空觀亦名生滅觀。名</span>
<lb ed="T" n="0566a18"/><span class="tx">拙度觀也　問。三乘共修折空觀難辨三</span>
<lb ed="T" n="0566a19"/><span class="tx">乘不同如何　答。三乘同修折空觀。然諦緣</span>
<lb ed="T" n="0566a20"/><span class="tx">度三所學不同也。聲聞就四諦法門修折空</span>
<lb ed="T" n="0566a21"/><span class="tx">觀。緣覺就十二因緣法門修折空觀。菩薩</span>
<lb ed="T" n="0566a22"/><span class="tx">就六度之法門修折空觀。仍三乘同修折</span>
<lb ed="T" n="0566a23"/><span class="tx">空觀。以諦緣度差別可知三乘不同也</span>
<lb ed="T" n="0566a24"/><span class="tx">問。三藏敎觀門名折空觀名生滅觀名拙</span>
<lb ed="T" n="0566a25"/><span class="tx">度觀意如何　答。折空觀者。觀諸法空也。</span>
<lb ed="T" n="0566a26"/><span class="tx">於此空觀。大小乘空觀淺深不同故。爲顯</span>
<lb ed="T" n="0566a27"/><span class="tx">此不同。三藏空觀名折空觀也。折者折破義</span>
<lb ed="T" n="0566a28"/><span class="tx">也。所謂諸法眼前歴歴。皆生滅無常法也。山</span>
<lb ed="T" n="0566a29"/><span class="tx">崩河埋。皆其體成空。況始千草萬木。至六</span>
<lb ed="T" n="0566b01"/><span class="tx">道生類。何物一常住法哉。皆生滅無常法。一</span>
<lb ed="T" n="0566b02"/><span class="tx">法觀非可執著云折空觀生滅觀也。此折</span>
<lb ed="T" n="0566b03"/><span class="tx">空觀。譬芭蕉泡沫。泡沫者。如水淡也。芭蕉</span>
<lb ed="T" n="0566b04"/><span class="tx">者。榮<span style="font-size:8">テ</span>好<span style="font-size:8">𪜈</span>然<span style="font-size:8">モ</span>風吹皆散散破物也。諸法如此</span>
<lb ed="T" n="0566b05"/><span class="tx">觀而斷煩惱也。俱舍論云。分折諸色至一</span>
<lb ed="T" n="0566b06"/><span class="tx">極微。是折空觀相也。此折空觀名拙度觀</span>
<lb ed="T" n="0566b07"/><span class="tx">事。此三藏淺近敎。而拙故云拙度觀也</span>
<lb ed="T" n="0566b08"/><span class="tx">問。若爾者。三藏敎聲聞所學四諦者何耶</span>
<lb ed="T" n="0566b09"/><span class="tx">答。四諦者。一苦諦亦云苦聖諦也。自餘准</span>
<lb ed="T" n="0566b10"/><span class="tx">之。二集諦。三滅諦。四道諦也。今此四諦。何</span>
<lb ed="T" n="0566b11"/><span class="tx">云四聖諦。付之初苦集二諦世間因果。後道</span>
<lb ed="T" n="0566b12"/><span class="tx">滅二諦出世因果也　問。初苦諦者如何配</span>
<lb ed="T" n="0566b13"/><span class="tx">立耶　答。苦諦者。苦果依身也。酬過去惡業</span>
<lb ed="T" n="0566b14"/><span class="tx">煩惱因。今生如此受苦果報身故。云苦果</span>
<lb ed="T" n="0566b15"/><span class="tx">依身也。又云有爲有漏果也。有爲者生滅</span>
<lb ed="T" n="0566b16"/><span class="tx">無常義也。有漏者云有煩惱事也。次諦者</span>
<lb ed="T" n="0566b17"/><span class="tx">審實不虛義也。諦字訓審理也。意學佛法。</span>
<lb ed="T" n="0566b18"/><span class="tx">此苦果依身理。如實審知故云苦諦也</span>
<lb ed="T" n="0566b19"/><span class="tx">問。第二集諦者如何配立耶　答。集者業煩</span>
<lb ed="T" n="0566b20"/><span class="tx">惱也。是名集事招集爲義。意業煩惱招集</span>
<lb ed="T" n="0566b21"/><span class="tx">衆生苦果故名集也。仍此集諦世間有漏因</span>
<lb ed="T" n="0566b22"/><span class="tx">也。初苦諦有漏果也。故云苦集二諦世間因</span>
<lb ed="T" n="0566b23"/><span class="tx">果也　問。第三滅諦者如何配立耶　答。滅</span>
<lb ed="T" n="0566b24"/><span class="tx">者滅無爲義。滅煩惱得無爲無漏果也。仍</span>
<lb ed="T" n="0566b25"/><span class="tx">此出世無漏果也。無爲者非有爲生滅義常</span>
<lb ed="T" n="0566b26"/><span class="tx">住法也。無漏者滅煩惱無煩惱故云無漏</span>
<lb ed="T" n="0566b27"/><span class="tx">也。諦義如上釋　問。第四道諦者如何配立</span>
<lb ed="T" n="0566b28"/><span class="tx">耶　答。道者能通爲義。所謂學戒定慧等種</span>
<lb ed="T" n="0566b29"/><span class="tx">種法門。到𣵀槃岸故名道也。𣵀槃果譬岸。</span>
<lb ed="T" n="0566c01"/><span class="tx">海譬生死。渡此生死大海船譬道諦智慧。</span>
<lb ed="T" n="0566c02"/><span class="tx">乘此道諦般渡生死海故。云能通爲義也。</span>
<lb ed="T" n="0566c03"/><span class="tx">仍此道諦云出世無漏因也。𣵀槃理出世無</span>
<lb ed="T" n="0566c04"/><span class="tx">漏果也。至此𣵀槃果道。故道諦云出世無</span>
<lb ed="T" n="0566c05"/><span class="tx">漏因也。此道諦智慧云有爲無漏因有爲無</span>
<lb ed="T" n="0566c06"/><span class="tx">漏智慧也。智慧者心也。此心者隨所緣境</span>
<lb ed="T" n="0566c07"/><span class="tx">轉變故云有爲。而斷盡煩惱智慧故云無</span>
<lb ed="T" n="0566c08"/><span class="tx">漏也　問。若諦果集諦因也。而何故果列前</span>
<lb ed="T" n="0566c09"/><span class="tx">因列後耶　答。苦諦當時依身顯易故。先觀</span>
<lb ed="T" n="0566c10"/><span class="tx">之。集諦業煩惱故。微細難觀故。後觀之也。</span>
<lb ed="T" n="0566c11"/><span class="tx">故苦諦列前。集諦列後也。此苦果依身依</span>
<lb ed="T" n="0566c12"/><span class="tx">何起耶。答。從集諦業煩惱生故。云集諦</span>
<lb ed="T" n="0566c13"/><span class="tx">因苦諦果也　問。果滅諦列始。因道諦列後</span>
<lb ed="T" n="0566c14"/><span class="tx">事如何　答。滅諦無爲理。故先觀之。令願</span>
<lb ed="T" n="0566c15"/><span class="tx">得無爲理也。然依何云得滅諦無爲理。</span>
<lb ed="T" n="0566c16"/><span class="tx">以道諦智慧斷煩惱得之故。滅諦果列初。</span>
<lb ed="T" n="0566c17"/><span class="tx">道諦因列後也　問。緣覺所觀十二因緣者</span>
<lb ed="T" n="0566c18"/><span class="tx">何等耶。又三藏敎所明十二因緣者。四種十</span>
<lb ed="T" n="0566c19"/><span class="tx">二因緣中何耶　答。三藏敎十二因緣者。云</span>
<lb ed="T" n="0566c20"/><span class="tx">思議生滅十二因緣也。念念生滅也。十二因</span>
<lb ed="T" n="0566c21"/><span class="tx">緣者。亦云十二緣起支也。一無明。是過去</span>
<lb ed="T" n="0566c22"/><span class="tx">所起煩惱也。仍煩惱業苦三道中煩惱道。俱</span>
<lb ed="T" n="0566c23"/><span class="tx">舍云宿惑位無明。二行。是依過去煩惱行</span>
<lb ed="T" n="0566c24"/><span class="tx">諸業時也。仍煩惱業苦三道中業道也。俱舍</span>
<lb ed="T" n="0566c25"/><span class="tx">云。宿諸業名行。三識。是依過去業煩惱因。</span>
<lb ed="T" n="0566c26"/><span class="tx">受今生果報最初心也。所謂母腹宿始最初</span>
<lb ed="T" n="0566c27"/><span class="tx">心也。是則父母交懷時。男子母起愛。女子父</span>
<lb ed="T" n="0566c28"/><span class="tx">起愛。如此愛心計入。未顯色身故云識</span>
<lb ed="T" n="0566c29"/><span class="tx">也。俱舍云。識正結生蘊</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">四名色。是父母赤</span>
<lb ed="T" n="0567a01"/><span class="tx">白二體和合宿母腹。正眼耳等六根未具足。</span>
<lb ed="T" n="0567a02"/><span class="tx">只如形大槪骨肉支節等計出來故云名色</span>
<lb ed="T" n="0567a03"/><span class="tx">也。俱舍云。六處前名色。五六入。新譯云六</span>
<lb ed="T" n="0567a04"/><span class="tx">處。自此已六根具足也。然未辨苦樂別。不</span>
<lb ed="T" n="0567a05"/><span class="tx">知身當寒熱程位也。俱舍云。從生眼等根</span>
<lb ed="T" n="0567a06"/><span class="tx">三和前六處眼等者。眼耳鼻舌身意也。三和</span>
<lb ed="T" n="0567a07"/><span class="tx">者根境識也。已上此位迄胎内成就也。如此</span>
<lb ed="T" n="0567a08"/><span class="tx">六根成就。從胎内出生也。六觸。是生後二</span>
<lb ed="T" n="0567a09"/><span class="tx">三歳時也。其間苦樂分明不知。只荒障爲泣</span>
<lb ed="T" n="0567a10"/><span class="tx">分齊也。不能去厄害位也。厄害者馬車馳</span>
<lb ed="T" n="0567a11"/><span class="tx">來。無思逃去事也。俱舍云。於三受因異未</span>
<lb ed="T" n="0567a12"/><span class="tx">了知名觸</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">七受。是生五六歳至十四五歳</span>
<lb ed="T" n="0567a13"/><span class="tx">事也。已分別苦樂。漸辨物理受苦樂領納</span>
<lb ed="T" n="0567a14"/><span class="tx">故名受也。又漸起貪愛心。見嚴物<ruby chr="ホシク">欲</ruby>思<span style="font-size:8">フ</span></span>
<lb ed="T" n="0567a15"/><span class="tx">分齊。而起淺淺敷貪愛。未起婬欲等深心</span>
<lb ed="T" n="0567a16"/><span class="tx">也。俱舍云。在婬愛前受。此位覺三受也。三</span>
<lb ed="T" n="0567a17"/><span class="tx">受者。一苦二樂三捨。捨者非苦非樂也。八愛。</span>
<lb ed="T" n="0567a18"/><span class="tx">是十四五歳已後。求財寶行婬欲也。但猶</span>
<lb ed="T" n="0567a19"/><span class="tx">未強盛也。只有愛著心也。俱舍云。貪資具</span>
<lb ed="T" n="0567a20"/><span class="tx">婬愛。九取。是年旣長大婬欲最深。依之貪</span>
<lb ed="T" n="0567a21"/><span class="tx">五欲境。馳求四方也。俱舍云。爲得諸境界</span>
<lb ed="T" n="0567a22"/><span class="tx">遍馳求名取</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">十有。是財寶婬事等求東西</span>
<lb ed="T" n="0567a23"/><span class="tx">間。經身口意作種種業也。是則當來作可</span>
<lb ed="T" n="0567a24"/><span class="tx">得果報業因故名有也。有者造義也。俱舍</span>
<lb ed="T" n="0567a25"/><span class="tx">云。有謂正能造牽當有果業</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">十一生。依</span>
<lb ed="T" n="0567a26"/><span class="tx">現在作煩惱業。又未來可受生事治定。如</span>
<lb ed="T" n="0567a27"/><span class="tx">現在識有未來云生也。俱舍云。結當有名</span>
<lb ed="T" n="0567a28"/><span class="tx">生</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">十二老死。俱舍云。至當受老死意。現在</span>
<lb ed="T" n="0567a29"/><span class="tx">如受名色六入觸受果報。未來又可受六</span>
<lb ed="T" n="0567b01"/><span class="tx">入觸受果報事作定老𮕩死言老死也。已上</span>
<lb ed="T" n="0567b02"/><span class="tx">十二因緣次第如此。如此流轉事如車輪。</span>
<lb ed="T" n="0567b03"/><span class="tx">無始已來生死相續不絶。是偏十二因緣所</span>
<lb ed="T" n="0567b04"/><span class="tx">作也。就此十二因緣。三世兩重二世一重配</span>
<lb ed="T" n="0567b05"/><span class="tx">立有之也。三世兩重者。過去無明行二因。現</span>
<lb ed="T" n="0567b06"/><span class="tx">在識名色六入觸受五果。是一重也。又現在</span>
<lb ed="T" n="0567b07"/><span class="tx">受取有三因。未來生老死二果。是二重也。是</span>
<lb ed="T" n="0567b08"/><span class="tx">言三世兩重十二因緣。是常配立也。俱舍云。</span>
<lb ed="T" n="0567b09"/><span class="tx">三煩惱二業七事亦名果</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">次二世一重十</span>
<lb ed="T" n="0567b10"/><span class="tx">二因緣者。出大集經。無明至有。爲現在十</span>
<lb ed="T" n="0567b11"/><span class="tx">因。生老死爲未來兩果。是則二世一重配立</span>
<lb ed="T" n="0567b12"/><span class="tx">也。凡十二因緣中。言胎内五位事有之也。</span>
<lb ed="T" n="0567b13"/><span class="tx">五位者。最初羯刺藍。是梵語。此翻凝滑。亦</span>
<lb ed="T" n="0567b14"/><span class="tx">言和合也。父母和合時起愛卽生也。女父</span>
<lb ed="T" n="0567b15"/><span class="tx">起愛故。母胎中右脇向外也。男母起愛故。</span>
<lb ed="T" n="0567b16"/><span class="tx">母腹左向内宿也。次生頞部曇。梵語也。此翻</span>
<lb ed="T" n="0567b17"/><span class="tx">疱。此父母婬凝血欲成肉也。從此生閉尸。</span>
<lb ed="T" n="0567b18"/><span class="tx">梵語。此翻血肉。此已成肉也。閉尸生健南。</span>
<lb ed="T" n="0567b19"/><span class="tx">梵語。此翻堅肉也。次鉢羅奢佉。梵語也。此</span>
<lb ed="T" n="0567b20"/><span class="tx">翻支節也。髮毛爪等及色根形相。漸次而</span>
<lb ed="T" n="0567b21"/><span class="tx">轉増也　問。三藏菩薩所修事。六根者何等</span>
<lb ed="T" n="0567b22"/><span class="tx">耶。六度者。一檀波羅蜜。是梵語。此云布施</span>
<lb ed="T" n="0567b23"/><span class="tx">也。二尸羅波羅蜜。梵語。此云戒也。三羼提</span>
<lb ed="T" n="0567b24"/><span class="tx">波羅蜜。梵語。此云忍辱也。四毘梨耶波羅</span>
<lb ed="T" n="0567b25"/><span class="tx">蜜。梵語。此云精進也。五禪波羅蜜。梵語。此</span>
<lb ed="T" n="0567b26"/><span class="tx">云禪定也。六般若波羅蜜。梵語。此云智慧</span>
<lb ed="T" n="0567b27"/><span class="tx">也　問。三藏敎意。能入門有幾不同耶　</span>
<lb ed="T" n="0567b28"/><span class="tx">答。凡四敎各有四門不同故。三藏敎意立</span>
<lb ed="T" n="0567b29"/><span class="tx">四門不同也。一有門。明見有得道。只觀諸</span>
<lb ed="T" n="0567c01"/><span class="tx">法實有開悟也。是則毘曇論家所明有門得</span>
<lb ed="T" n="0567c02"/><span class="tx">道也。二空門。明見空得道意。觀諸法空旨</span>
<lb ed="T" n="0567c03"/><span class="tx">開悟。是則成論所明空門得道也。三亦有</span>
<lb ed="T" n="0567c04"/><span class="tx">亦空門。明見亦有亦空得道。此有門空門</span>
<lb ed="T" n="0567c05"/><span class="tx">之二理相兼學也。此有明昆勒論也。四非有</span>
<lb ed="T" n="0567c06"/><span class="tx">非空門。明見非有非空開悟。則迦旃延經</span>
<lb ed="T" n="0567c07"/><span class="tx">明之也。私云。昆勒論與迦旃延經。自天竺</span>
<lb ed="T" n="0567c08"/><span class="tx">未渡此土也。頌曰。各具四門。謂有空非有</span>
<lb ed="T" n="0567c09"/><span class="tx">非空亦有亦空。亦有亦空昆勒論。非有非空</span>
<lb ed="T" n="0567c10"/><span class="tx">迦旃經</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">問。何必立四門不同耶。又依能</span>
<lb ed="T" n="0567c11"/><span class="tx">入四門所入理有不同耶　答。行者根性不</span>
<lb ed="T" n="0567c12"/><span class="tx">同故。能入門有四門不同也。次能入門雖</span>
<lb ed="T" n="0567c13"/><span class="tx">有不同。於所入一理全不可有不同。從</span>
<lb ed="T" n="0567c14"/><span class="tx">有門入從空門入。入畢所悟理。只眞實一</span>
<lb ed="T" n="0567c15"/><span class="tx">理也。譬王宮四方門不同也。然人意樂不同。</span>
<lb ed="T" n="0567c16"/><span class="tx">有自南門入者。自西門入者有之。如此</span>
<lb ed="T" n="0567c17"/><span class="tx">入門雖不同。入畢所見國王只一王也。以</span>
<lb ed="T" n="0567c18"/><span class="tx">此譬所入一理可知無不同也。知此三藏</span>
<lb ed="T" n="0567c19"/><span class="tx">敎。通敎別敎圓敎三敎。又可有四門不同</span>
<lb ed="T" n="0567c20"/><span class="tx">也　問。聲聞所經位有幾耶　答。論家說不</span>
<lb ed="T" n="0567c21"/><span class="tx">同也。毘曇有門意。立七賢七聖位。成實論</span>
<lb ed="T" n="0567c22"/><span class="tx">意。明二十七賢聖也。頌云。有門毘曇七賢</span>
<lb ed="T" n="0567c23"/><span class="tx">聖。空門成實二十七</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">問。毘曇論家所立七</span>
<lb ed="T" n="0567c24"/><span class="tx">賢七聖位者何等耶　答。七賢者三賢四善</span>
<lb ed="T" n="0567c25"/><span class="tx">根也。三賢者是外凡。四善根是内凡也。此三</span>
<lb ed="T" n="0567c26"/><span class="tx">賢四善根。又云七加行。亦云七方便也　</span>
<lb ed="T" n="0567c27"/><span class="tx">問。三賢位者何等耶　答。一五停心。二別相</span>
<lb ed="T" n="0567c28"/><span class="tx">念處。三總相念處位也　私云。定心持心。心</span>
<lb ed="T" n="0567c29"/><span class="tx">留一境修觀故云停心也　問。若爾者五</span>
<lb ed="T" n="0568a01"/><span class="tx">停心者何等耶　答。一數息觀。梵語云阿那</span>
<lb ed="T" n="0568a02"/><span class="tx">波那。衆生心散亂麁動故。爲坐禪入定。數</span>
<lb ed="T" n="0568a03"/><span class="tx">我出入息靜心云數息觀也。依之大論云。</span>
<lb ed="T" n="0568a04"/><span class="tx">阿那波那。是三世諸佛入定初也</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">二不淨</span>
<lb ed="T" n="0568a05"/><span class="tx">觀。是觀身不淨離貪著也。此數息不淨二</span>
<lb ed="T" n="0568a06"/><span class="tx">觀。入聖道最初要觀有之也。俱舍云。入修</span>
<lb ed="T" n="0568a07"/><span class="tx">要二門。不淨觀息念貪嗔増上者。如次第應</span>
<lb ed="T" n="0568a08"/><span class="tx">修</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">三慈心觀。是起慈悲憐衆生故治嗔</span>
<lb ed="T" n="0568a09"/><span class="tx">煩惱也。四因緣觀。是衆生不知流轉生死</span>
<lb ed="T" n="0568a10"/><span class="tx">理故。爲令知之。觀十二因緣等理。覺知</span>
<lb ed="T" n="0568a11"/><span class="tx">因果道理故。治癡煩惱也。此不淨慈心因</span>
<lb ed="T" n="0568a12"/><span class="tx">緣三觀。如次治貪嗔癡三毒也。五界方便。</span>
<lb ed="T" n="0568a13"/><span class="tx">是觀士夫六界空有也。士夫六界者。地水火</span>
<lb ed="T" n="0568a14"/><span class="tx">風空識也。地者人肉身。水人血。火人煗氣。風</span>
<lb ed="T" n="0568a15"/><span class="tx">人息。空鼻穴。識心也。仍人身云物。無此地</span>
<lb ed="T" n="0568a16"/><span class="tx">水火風空識可無正體物。此世間士夫六</span>
<lb ed="T" n="0568a17"/><span class="tx">界作之也。已上是云五停心也。但除第五</span>
<lb ed="T" n="0568a18"/><span class="tx">界方便加念佛停心有之。念佛停心者。念</span>
<lb ed="T" n="0568a19"/><span class="tx">佛六根六境六識功德不起愛心也。六境</span>
<lb ed="T" n="0568a20"/><span class="tx">者。一色境二聲境三香境四味境五觸境六</span>
<lb ed="T" n="0568a21"/><span class="tx">法境。是所緣境也。六識者。一眼識二耳識三</span>
<lb ed="T" n="0568a22"/><span class="tx">鼻識四舌識五身識六意識。此六根六境相</span>
<lb ed="T" n="0568a23"/><span class="tx">應起心云識也。六根者。一眼根二耳根三鼻</span>
<lb ed="T" n="0568a24"/><span class="tx">根四舌根五身根六意根。第二別相念處者</span>
<lb ed="T" n="0568a25"/><span class="tx">是前五停心時。覺觀等五障旣除。智慧漸成</span>
<lb ed="T" n="0568a26"/><span class="tx">明了。此別相念處時。修四念處觀破四顚</span>
<lb ed="T" n="0568a27"/><span class="tx">倒也　問。爾者四念處者如何配立耶　答。</span>
<lb ed="T" n="0568a28"/><span class="tx">四念處者。新譯俱舍等云四念住也。一身念</span>
<lb ed="T" n="0568a29"/><span class="tx">處。是觀色身不淨旨破淨顚倒也。所謂身</span>
<lb ed="T" n="0568b01"/><span class="tx">中有五種不淨也　一種子不淨。父母赤白</span>
<lb ed="T" n="0568b02"/><span class="tx">二渧種子也。二住處不淨。十箇月間。住母</span>
<lb ed="T" n="0568b03"/><span class="tx">生熟二臟。是名住處不淨也。三自相不淨。</span>
<lb ed="T" n="0568b04"/><span class="tx">是已生畢。住臥不淨身中。其相甚不淨也。四</span>
<lb ed="T" n="0568b05"/><span class="tx">自性不淨。是身中骨髓。毛孔蟲嗅如死狗。五</span>
<lb ed="T" n="0568b06"/><span class="tx">究竟不淨。是命終風火二大種去。手足分散</span>
<lb ed="T" n="0568b07"/><span class="tx">不淨不可勝計。是名究竟不淨。我等衆生。</span>
<lb ed="T" n="0568b08"/><span class="tx">如是不淨身有之。拙思淨故是云淨顚倒</span>
<lb ed="T" n="0568b09"/><span class="tx">也。仍觀不淨破淨顚倒云身念處也。顚倒</span>
<lb ed="T" n="0568b10"/><span class="tx">者諸法逆思也。二受念處。是一切内外受陰</span>
<lb ed="T" n="0568b11"/><span class="tx">名受。謂見兒女乃至一切財寶等。見吉事</span>
<lb ed="T" n="0568b12"/><span class="tx">哉思。則内行婬欲等。乃至持資財等成樂。</span>
<lb ed="T" n="0568b13"/><span class="tx">起愛著心思受樂。是云受陰也。而此等</span>
<lb ed="T" n="0568b14"/><span class="tx">皆非樂。實苦思樂有之觀。破樂顚倒云</span>
<lb ed="T" n="0568b15"/><span class="tx">受念處觀也。三心念處。是云我等心物念</span>
<lb ed="T" n="0568b16"/><span class="tx">念生滅。刹那刹那轉變無常法有之。經六</span>
<lb ed="T" n="0568b17"/><span class="tx">根六境六識成常住思攀緣也。故觀心無</span>
<lb ed="T" n="0568b18"/><span class="tx">常事。破常顚倒云心念處也。四法念處。是</span>
<lb ed="T" n="0568b19"/><span class="tx">萬法不可得無主也。而我等執我所我我所。</span>
<lb ed="T" n="0568b20"/><span class="tx">非我物思我物起著心故。觀法無我旨</span>
<lb ed="T" n="0568b21"/><span class="tx">破我顚倒云法念處也。第三總相念處。前</span>
<lb ed="T" n="0568b22"/><span class="tx">別相念處時。別別觀身不淨。受不樂。心無</span>
<lb ed="T" n="0568b23"/><span class="tx">常。法無我故名別相念處也。而今總相念</span>
<lb ed="T" n="0568b24"/><span class="tx">處時。觀智深成。身受心法四念處總合觀故。</span>
<lb ed="T" n="0568b25"/><span class="tx">云總相念處也。已上此三賢位。云順解脫</span>
<lb ed="T" n="0568b26"/><span class="tx">分位也。修可得解脫觀始故言順解脫</span>
<lb ed="T" n="0568b27"/><span class="tx">也。此三賢位亦言外凡位也　問。四善根位</span>
<lb ed="T" n="0568b28"/><span class="tx">者何等耶　答。一煗法位。二頂法位。三忍法</span>
<lb ed="T" n="0568b29"/><span class="tx">位。四世第一法位也。此四善根内凡位也。從</span>
<lb ed="T" n="0568c01"/><span class="tx">前三賢位觀智深成。聖道近付位故云内凡</span>
<lb ed="T" n="0568c02"/><span class="tx">也。亦云順決擇分位也。是則斷煩惱可證</span>
<lb ed="T" n="0568c03"/><span class="tx">無漏決定位故。云順決擇分位也　問。初</span>
<lb ed="T" n="0568c04"/><span class="tx">煗法位者。其名義如何配立耶　答。聖火前</span>
<lb ed="T" n="0568c05"/><span class="tx">相漸現故。名煗法位也。譬如鑚火火已欲</span>
<lb ed="T" n="0568c06"/><span class="tx">出期近<span style="font-size:8">ク</span>成<span style="font-size:8">レハ</span>。漸煗氣立<span style="font-size:8">テ</span>煗<span style="font-size:8">ニ</span>成也。是聖道如</span>
<lb ed="T" n="0568c07"/><span class="tx">火。能燒類惱薪。從此位聖火煗氣起故。得</span>
<lb ed="T" n="0568c08"/><span class="tx">煗法名也。又此位廣修四念處觀。具修四</span>
<lb ed="T" n="0568c09"/><span class="tx">諦十六行相。叶此位程人。設遇惡緣雖退。</span>
<lb ed="T" n="0568c10"/><span class="tx">久不流轉必至𣵀槃也。故俱舍云。煗必至</span>
<lb ed="T" n="0568c11"/><span class="tx">𣵀槃</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">問。若爾者。四諦十六行相者如何　</span>
<lb ed="T" n="0568c12"/><span class="tx">答。四諦者如上釋。十六行相者。彼四諦下</span>
<lb ed="T" n="0568c13"/><span class="tx">各有四行相故。四四十六也　問。爾者初苦</span>
<lb ed="T" n="0568c14"/><span class="tx">諦下四行相者如何　答。一苦行相。此苦果</span>
<lb ed="T" n="0568c15"/><span class="tx">依身受苦故。觀可厭之旨行相也。二空行</span>
<lb ed="T" n="0568c16"/><span class="tx">相。此苦果依身觀空旨也。三無常行相。此</span>
<lb ed="T" n="0568c17"/><span class="tx">依身觀有爲生滅法也。四無我行相。此於</span>
<lb ed="T" n="0568c18"/><span class="tx">我身成執故。觀可離我旨也。已上四行</span>
<lb ed="T" n="0568c19"/><span class="tx">相。共付苦果依身觀行相故。云苦諦下四</span>
<lb ed="T" n="0568c20"/><span class="tx">行相也。略頌云。苦空無常無我苦</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">　問。集</span>
<lb ed="T" n="0568c21"/><span class="tx">諦下四行相如何　一集行相。此類惱招集</span>
<lb ed="T" n="0568c22"/><span class="tx">諸苦故。觀此旨斷煩惱也。二因行相。此煩</span>
<lb ed="T" n="0568c23"/><span class="tx">惱感苦果成因故。觀可斷此煩惱旨也。</span>
<lb ed="T" n="0568c24"/><span class="tx">三生行相。此煩惱作諸業未來可生苦果</span>
<lb ed="T" n="0568c25"/><span class="tx">故。觀此旨可斷煩惱也。四緣行相。是煩惱</span>
<lb ed="T" n="0568c26"/><span class="tx">惡業。受苦果依身成緣故。觀此旨可斷</span>
<lb ed="T" n="0568c27"/><span class="tx">煩惱也。略頌云。因集生緣是集諦</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">　問滅</span>
<lb ed="T" n="0568c28"/><span class="tx">諦下四行相如何　答。一滅行相。此觀可</span>
<lb ed="T" n="0568c29"/><span class="tx">滅諸惡業煩惱旨也。二靜行相。此靜貪嗔</span>
<lb ed="T" n="0569a01"/><span class="tx">癡三毒火義也。三妙行相。此離諸惡業煩</span>
<lb ed="T" n="0569a02"/><span class="tx">惱觀可成妙心旨也。四離行相。此觀可</span>
<lb ed="T" n="0569a03"/><span class="tx">離生死有漏世間旨也。略頌云。滅靜妙離</span>
<lb ed="T" n="0569a04"/><span class="tx">是滅諦</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">　問。道諦下四行相如何　答。一道</span>
<lb ed="T" n="0569a05"/><span class="tx">行相。此以道諦智慧修四念處等道品功</span>
<lb ed="T" n="0569a06"/><span class="tx">德。至𣵀槃岸成道故名道行相也。二如行</span>
<lb ed="T" n="0569a07"/><span class="tx">相。此能觀無漏功德。如法觀故名如行相</span>
<lb ed="T" n="0569a08"/><span class="tx">也。三行行相。此一切聖人。<ruby chr="トコシナヘニ">鎭</ruby>觀可立行</span>
<lb ed="T" n="0569a09"/><span class="tx">旨也。故名行行相也。四出行相。此觀可</span>
<lb ed="T" n="0569a10"/><span class="tx">出生死無常旨故。名出行相也。略頌云。</span>
<lb ed="T" n="0569a11"/><span class="tx">道如行出是道諦</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">　問。第二頂法位者如何</span>
<lb ed="T" n="0569a12"/><span class="tx">　答。頂法位者。前煗法時。修種種之善根</span>
<lb ed="T" n="0569a13"/><span class="tx">故。觀此頂法功德起善根也。是則同煗</span>
<lb ed="T" n="0569a14"/><span class="tx">法觀四諦十六行相也。取其此頂法位。四</span>
<lb ed="T" n="0569a15"/><span class="tx">諦觀智漸深成。登山頂見四方如分明。寄</span>
<lb ed="T" n="0569a16"/><span class="tx">此譬名頂法也。設遇惡緣雖退位。善根</span>
<lb ed="T" n="0569a17"/><span class="tx">不可退。依之俱舍云。頂終不斷善</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">問。第</span>
<lb ed="T" n="0569a18"/><span class="tx">三忍法位者如何　答。忍法位者。是前頂法</span>
<lb ed="T" n="0569a19"/><span class="tx">位。修種種善根觀起也。從此位四諦觀智</span>
<lb ed="T" n="0569a20"/><span class="tx">能堪忍不退故。名忍法也。依之俱舍云。忍</span>
<lb ed="T" n="0569a21"/><span class="tx">不墮惡趣</span><note place="inline">矣</note><span class="tx">取其此忍法位。有上中下三</span>
<lb ed="T" n="0569a22"/><span class="tx">品不同也　問。若爾者。三品忍位不同如何</span>
<lb ed="T" n="0569a23"/><span class="tx">　答。下忍四諦十六行相具觀之。次中忍減</span>
<lb ed="T" n="0569a24"/><span class="tx">緣減行。而七周減緣。二十四周減行。則留</span>
<lb ed="T" n="0569a25"/><span class="tx">欲界苦諦下一行相。此一行相二刹那觀云</span>
<lb ed="T" n="0569a26"/><span class="tx">中忍滿也。次上忍位者。減緣減行如前。而</span>
<lb ed="T" n="0569a27"/><span class="tx">留一行相。是一刹那觀故云一行一刹那位</span>
<lb ed="T" n="0569a28"/><span class="tx">也。仍以一刹那二刹那不同。可辨上忍中忍</span>
<lb ed="T" n="0569a29"/><span class="tx">差別也。又中忍位云二行二刹那義有之</span>
<lb ed="T" n="0569b01"/><span class="tx">　問。爾者中忍所修減緣減行者如何配立</span>
<lb ed="T" n="0569b02"/><span class="tx">耶　答。減緣減行<ruby chr="ソデクズシトテ">袖腐</ruby>煩<span style="font-size:8">シヤ</span>事也。取其下忍</span>
<lb ed="T" n="0569b03"/><span class="tx">位。從頂法<ruby chr="ウツル">移</ruby>手初故。四諦十六行相具修。</span>
<lb ed="T" n="0569b04"/><span class="tx">今片忍位。觀慧已自在成。次第縮行相。取</span>
<lb ed="T" n="0569b05"/><span class="tx">詮要觀也。是名減緣減行也。取其七周減</span>
<lb ed="T" n="0569b06"/><span class="tx">緣。二十四周減行也。其故上界下界各有</span>
<lb ed="T" n="0569b07"/><span class="tx">四諦故。合八諦也。其八諦下各有四行相</span>
<lb ed="T" n="0569b08"/><span class="tx">故。總三十二行相也。而從欲界苦諦觀之</span>
<lb ed="T" n="0569b09"/><span class="tx">始。次第終至於道諦。一遍觀之畢減之時。</span>
<lb ed="T" n="0569b10"/><span class="tx">終道諦四行相中。第四之出行相減始也。如</span>
<lb ed="T" n="0569b11"/><span class="tx">是一遍觀之除一行相。亦取返從欲界苦</span>
<lb ed="T" n="0569b12"/><span class="tx">諦觀始。如前至上界道諦迄。一遍觀之畢。</span>
<lb ed="T" n="0569b13"/><span class="tx">第二遍時。第三行行相減也。如是減減後。欲</span>
<lb ed="T" n="0569b14"/><span class="tx">界苦諦下留苦一行相觀之也。仍三十二行</span>
<lb ed="T" n="0569b15"/><span class="tx">相次第減。終留一行相故。減三十一行相</span>
<lb ed="T" n="0569b16"/><span class="tx">也。而其三十一中。七名緣。七周減緣約束</span>
<lb ed="T" n="0569b17"/><span class="tx">也。地體上下八諦八緣有之。留欲界苦諦一</span>
<lb ed="T" n="0569b18"/><span class="tx">緣下減故。被云七周減緣也。如此七取</span>
<lb ed="T" n="0569b19"/><span class="tx">緣。餘二十四行相有之也。故被云二十四</span>
<lb ed="T" n="0569b20"/><span class="tx">周減行也。是則緣者。云所緣事也。次行者</span>
<lb ed="T" n="0569b21"/><span class="tx">云十六行相事也</span>
<lb ed="T" n="0569b22"/><span class="tx">　　上二界　　　　　欲界</span>
<lb ed="T" n="0569b23"/><span class="tx"><graphic url="../figure/74/74_2375_0569b23.jpg"/></span>
<lb ed="T" n="0569b24"/>
<lb ed="T" n="0569b25"/>
<lb ed="T" n="0569b26"/>
<lb ed="T" n="0569b27"/>
<lb ed="T" n="0569b28"/>
<lb ed="T" n="0569b29"/>
<lb ed="T" n="0569c01"/><span class="tx"><graphic url="../figure/74/74_2375_0569c01.jpg"/></span>
<lb ed="T" n="0569c02"/>
<lb ed="T" n="0569c03"/>
<lb ed="T" n="0569c04"/>
<lb ed="T" n="0569c05"/>
<lb ed="T" n="0569c06"/>
<lb ed="T" n="0569c07"/>
<lb ed="T" n="0569c08"/>
<lb ed="T" n="0569c09"/>
<lb ed="T" n="0569c10"/>
<lb ed="T" n="0569c11"/>
<lb ed="T" n="0569c12"/>
<lb ed="T" n="0569c13"/><span class="tx">入見道有二類</span>
<lb ed="T" n="0569c14"/><span class="tx">　　見行人二</span>
<lb ed="T" n="0569c15"/><span class="tx">　　著我者　外道神我者。諸法常住不退</span>
<lb ed="T" n="0569c16"/><span class="tx">　有之。起著心也。故觀無我捨之也。</span>
<lb ed="T" n="0569c17"/><span class="tx">　仍從無我行相入也</span>
<lb ed="T" n="0569c18"/><span class="tx">　著我所者　是著我依身乃至衣裳</span>
<lb ed="T" n="0569c19"/><span class="tx">　等者也。仍觀諸法空也捨著心故</span>
<lb ed="T" n="0569c20"/><span class="tx">　從空行相入也</span>
<lb ed="T" n="0569c21"/><span class="tx">　　愛行人二</span>
<lb ed="T" n="0569c22"/><span class="tx">　　懈怠増者　一切皆懈怠不修佛法</span>
<lb ed="T" n="0569c23"/><span class="tx">　故。觀三界皆苦也修行佛法捨懈</span>
<lb ed="T" n="0569c24"/><span class="tx">　怠故。從苦行相入也</span>
<lb ed="T" n="0569c25"/><span class="tx">　我慢増者　觀一切諸法無常也。捨</span>
<lb ed="T" n="0569c26"/><span class="tx">　我慢也。仍從無常行相入也</span>
<lb ed="T" n="0569c27"/>
<lb ed="T" n="0569c28"/><span class="tx">尋云。從終減始時。必道諦四行相中。從第</span>
<lb ed="T" n="0570a01"/><span class="tx">四出行相減始歟。將又自餘行相減始事有</span>
<lb ed="T" n="0570a02"/><span class="tx">之歟如何　答。隨行者根性減始行相不</span>
<lb ed="T" n="0570a03"/><span class="tx">一准。所謂入見道有二種行者。一見行人。</span>
<lb ed="T" n="0570a04"/><span class="tx">是利根人也。此見行人又有二類。著我者從</span>
<lb ed="T" n="0570a05"/><span class="tx">無我觀入始也。著我所人從空行相入也。二</span>
<lb ed="T" n="0570a06"/><span class="tx">愛行人。是鈍根人也。此愛行人又有二類。我</span>
<lb ed="T" n="0570a07"/><span class="tx">慢多者。從無常行相入。懈怠多者。從苦行</span>
<lb ed="T" n="0570a08"/><span class="tx">相入也。如是入見道初門行相不同故。依</span>
<lb ed="T" n="0570a09"/><span class="tx">此根性不同。減緣減行時。減始行相事不同</span>
<lb ed="T" n="0570a10"/><span class="tx">也。所謂我慢多者。從無常行相入故。上界</span>
<lb ed="T" n="0570a11"/><span class="tx">道諦下四行相減始時。先減出行相。次第前</span>
<lb ed="T" n="0570a12"/><span class="tx">樣減之。後減道行相也。是順無常行相故。</span>
<lb ed="T" n="0570a13"/><span class="tx">無常義爲要。後迄置之也。次著我者。從無</span>
<lb ed="T" n="0570a14"/><span class="tx">我行相入故。上界道諦減始時。先減第三行</span>
<lb ed="T" n="0570a15"/><span class="tx">行相。次減如行相。次減道行相。最結句減</span>
<lb ed="T" n="0570a16"/><span class="tx">出行相也。出順無我觀故也。仍從無我入</span>
<lb ed="T" n="0570a17"/><span class="tx">者是爲要。終迄置之也。次懈怠多者。從苦</span>
<lb ed="T" n="0570a18"/><span class="tx">行相入故。先減出行相。次減道終減如也。</span>
<lb ed="T" n="0570a19"/><span class="tx">如者滅罪苦如法非顚倒故云如也。仍從</span>
<lb ed="T" n="0570a20"/><span class="tx">苦行相入者。如行相爲要。後迄置之也。次</span>
<lb ed="T" n="0570a21"/><span class="tx">著我所者。從空行相入。先減出次減如。次</span>
<lb ed="T" n="0570a22"/><span class="tx">減道終減行也。行者聖人修三十七品功</span>
<lb ed="T" n="0570a23"/><span class="tx">德。至𣵀槃故。是專順空行相故。是爲要終</span>
<lb ed="T" n="0570a24"/><span class="tx">減之也頌疏云。且如無常入見道者。於上</span>
<lb ed="T" n="0570a25"/><span class="tx">界道。先減出次減行。次減如後減道。以</span>
<lb ed="T" n="0570a26"/><span class="tx">道屬無常故後減也。若以非我入見道</span>
<lb ed="T" n="0570a27"/><span class="tx">者。於上界道。先減行次減如。次減道後減</span>
<lb ed="T" n="0570a28"/><span class="tx">出。以出屬非我故後減也矣。自餘准之　</span>
<lb ed="T" n="0570a29"/><span class="tx">尋云。次第減緣減行畢。終留欲界苦諦下</span>
<lb ed="T" n="0570b01"/><span class="tx">一行相者。必限苦一行留之歟。將又留餘</span>
<lb ed="T" n="0570b02"/><span class="tx">行相事有之歟如何　答。是又隨行者根性</span>
<lb ed="T" n="0570b03"/><span class="tx">不同也。著我者留無我一行相。著我所者留</span>
<lb ed="T" n="0570b04"/><span class="tx">空一行相。我慢多者留無常一行相。懈怠多</span>
<lb ed="T" n="0570b05"/><span class="tx">者留苦一行相。如是隨行者根性。有四種</span>
<lb ed="T" n="0570b06"/><span class="tx">不同也　尋云。若爾者。觀始行相隨行者根</span>
<lb ed="T" n="0570b07"/><span class="tx">性不同歟　答。爾也。著我者。從無我行相</span>
<lb ed="T" n="0570b08"/><span class="tx">觀始。著我所者。從空行相觀始。我慢多者。</span>
<lb ed="T" n="0570b09"/><span class="tx">從無常行相入。懈怠多者。從苦行相入也</span>
<lb ed="T" n="0570b10"/><span class="tx">　問。第四世第一法位者如何　答。世第一</span>
<lb ed="T" n="0570b11"/><span class="tx">法位者。是凡夫有漏善根中最勝故。云世第</span>
<lb ed="T" n="0570b12"/><span class="tx">一法也。此位迄未斷煩惱故。非出世無漏</span>
<lb ed="T" n="0570b13"/><span class="tx">善根。世間有漏中。至極位有之。仍委可云</span>
<lb ed="T" n="0570b14"/><span class="tx">世間第一法位也。此位如上忍。欲界苦諦下</span>
<lb ed="T" n="0570b15"/><span class="tx">一行相。一刹那觀也。已上從。煗法至此世</span>
<lb ed="T" n="0570b16"/><span class="tx">第一法。云内凡四善根位也　尋云。此三賢</span>
<lb ed="T" n="0570b17"/><span class="tx">四善根。通名七賢位事如何　一義云。叶</span>
<lb ed="T" n="0570b18"/><span class="tx">此等位人。皆學佛法。從凡夫賢智慧故。</span>
<lb ed="T" n="0570b19"/><span class="tx">通名賢也　問。於今此七賢位修幾道品</span>
<lb ed="T" n="0570b20"/><span class="tx">耶　答。總有七科道品。三十七品菩提分法</span>
<lb ed="T" n="0570b21"/><span class="tx">是也。所謂一四念住。二四正斷。三四神足。四</span>
<lb ed="T" n="0570b22"/><span class="tx">五根。五五力。六七覺。七八正道也。此中七覺</span>
<lb ed="T" n="0570b23"/><span class="tx">八正二種。後正位修之故。今此七賢位。修</span>
<lb ed="T" n="0570b24"/><span class="tx">前五科道品也。明五科者。一四念住。上所</span>
<lb ed="T" n="0570b25"/><span class="tx">明四念處是也。二四正斷。一爲斷已生惡</span>
<lb ed="T" n="0570b26"/><span class="tx">法。勤修精進。二爲令未生惡法不生。一</span>
<lb ed="T" n="0570b27"/><span class="tx">心精進。三爲令未生善法生。一心精進。四</span>
<lb ed="T" n="0570b28"/><span class="tx">爲令已生善法増長。一心精進也。三四神足</span>
<lb ed="T" n="0570b29"/><span class="tx">者。一欲神足。以欲爲主。修行得定故也。二</span>
<lb ed="T" n="0570c01"/><span class="tx">勤神足。以精進爲主故也。三心神足。以心</span>
<lb ed="T" n="0570c02"/><span class="tx">爲主故也。四思惟神足。以思惟爲主故也。</span>
<lb ed="T" n="0570c03"/><span class="tx">妙用難測故。名爲神。是慧用也。依勝定發</span>
<lb ed="T" n="0570c04"/><span class="tx">神通故名神足也。四五根者。一信根二精</span>
<lb ed="T" n="0570c05"/><span class="tx">進根三念根四定根五慧根也。根者増上義</span>
<lb ed="T" n="0570c06"/><span class="tx">也。依五根生諸善也。五五力者。一信力二</span>
<lb ed="T" n="0570c07"/><span class="tx">精進力三念力四定力五慧力也。五根轉深</span>
<lb ed="T" n="0570c08"/><span class="tx">成。不能壞天魔及諸煩惱故名力也　問。</span>
<lb ed="T" n="0570c09"/><span class="tx">以今此五科道品對位方如何。又七覺八正</span>
<lb ed="T" n="0570c10"/><span class="tx">如何　答。別總念處四念住也。煗法修四正</span>
<lb ed="T" n="0570c11"/><span class="tx">斷。頂法修四神足。忍法修五根。世第一法</span>
<lb ed="T" n="0570c12"/><span class="tx">位修五力也。次七覺支。在修道位。近菩提</span>
<lb ed="T" n="0570c13"/><span class="tx">位助覺勝故也。一擇法覺支。於所觀境簡</span>
<lb ed="T" n="0570c14"/><span class="tx">擇得失。二精進覺支。熾然勇猛修諸善法。三</span>
<lb ed="T" n="0570c15"/><span class="tx">輕安覺支。於意適悅調暢身心。四念覺支。</span>
<lb ed="T" n="0570c16"/><span class="tx">於境明記也。五行捨覺支。遠離沈掉平等</span>
<lb ed="T" n="0570c17"/><span class="tx">寂靜也。六定覺支。專注所緣。七喜覺支。於</span>
<lb ed="T" n="0570c18"/><span class="tx">意適悅。次八正道。在見道位。一正見觀察</span>
<lb ed="T" n="0570c19"/><span class="tx">諦理簡擇得失。二正思惟籌量義理。三正</span>
<lb ed="T" n="0570c20"/><span class="tx">語離四誹謗。四正業離殺盜婬。五正命離</span>
<lb ed="T" n="0570c21"/><span class="tx">五邪命。六正精進堪斷惡修善。七正念明記</span>
<lb ed="T" n="0570c22"/><span class="tx">所緣記憶宿事。八正定住心不亂專住一</span>
<lb ed="T" n="0570c23"/><span class="tx">境。此七科中。前五通漏無漏。七覺八正唯無</span>
<lb ed="T" n="0570c24"/><span class="tx">漏也。已上俱舍意。此道品名雖三十七品也。</span>
<lb ed="T" n="0570c25"/><span class="tx">實體只十也。謂慧攝八。四念住慧根慧力擇</span>
<lb ed="T" n="0570c26"/><span class="tx">法覺支正見。勤攝八。四正斷進根進力精進</span>
<lb ed="T" n="0570c27"/><span class="tx">覺支正精進。定攝八。四神足定根定力定覺</span>
<lb ed="T" n="0570c28"/><span class="tx">支正定。信攝二。信根信力。念四念根念力念</span>
<lb ed="T" n="0570c29"/><span class="tx">覺支正念。喜一喜覺支。捨一行捨覺支。輕安</span>
<lb ed="T" n="0571a01"/><span class="tx">一輕安覺支。戒三正語正業正命。尋一正思</span>
<lb ed="T" n="0571a02"/><span class="tx">惟。已上俱舍意注之　問。七聖位者何等耶。</span>
<lb ed="T" n="0571a03"/><span class="tx">又通名聖意如何　答。通名聖事。聖以正</span>
<lb ed="T" n="0571a04"/><span class="tx">爲義。斷煩惱捨凡夫性。可入聖人性故</span>
<lb ed="T" n="0571a05"/><span class="tx">名聖也。所謂七聖位人者。見道二人。隨信行</span>
<lb ed="T" n="0571a06"/><span class="tx">隨法行。修道三人。信解見得身證。無學道二</span>
<lb ed="T" n="0571a07"/><span class="tx">人。時解脫不時解脫。已上是云七聖也。取</span>
<lb ed="T" n="0571a08"/><span class="tx">其無學道二人。俱舍等不名時解脫不時解</span>
<lb ed="T" n="0571a09"/><span class="tx">脫。名慧解脫俱解脫。只是異說也。此七聖中</span>
<lb ed="T" n="0571a10"/><span class="tx">前五名有學聖者也。是則雖斷始煩惱。未</span>
<lb ed="T" n="0571a11"/><span class="tx">斷終故名有學聖者也。後二名無覺聖者。</span>
<lb ed="T" n="0571a12"/><span class="tx">是則斷盡煩惱。今無可學法故名無學也</span>
<lb ed="T" n="0571a13"/><span class="tx">　問。付七聖如何分別四向四果耶。又各</span>
<lb ed="T" n="0571a14"/><span class="tx">得名如何　答。初隨信者。是鈍根人入見道</span>
<lb ed="T" n="0571a15"/><span class="tx">名也。非自智力。信他敎立行生解故。云</span>
<lb ed="T" n="0571a16"/><span class="tx">隨信行也。次隨法行者。是利根人入見道</span>
<lb ed="T" n="0571a17"/><span class="tx">名也。利根故不待他敎。以自智力思惟法。</span>
<lb ed="T" n="0571a18"/><span class="tx">斷煩惱得覺故。云隨法行也。已上二人見</span>
<lb ed="T" n="0571a19"/><span class="tx">道聖人也。見道者。苦法智忍等十六心中。前</span>
<lb ed="T" n="0571a20"/><span class="tx">十五心位也。四向四果中。須陀洹向位也。是</span>
<lb ed="T" n="0571a21"/><span class="tx">梵語也。此云預流向。十六心者。第一苦法智</span>
<lb ed="T" n="0571a22"/><span class="tx">忍。是斷欲界苦諦下十使煩惱也。是則世第</span>
<lb ed="T" n="0571a23"/><span class="tx">一無間。緣欲界苦諦境。生無漏法智忍故。</span>
<lb ed="T" n="0571a24"/><span class="tx">云苦法智忍也。從此位離凡夫入聖人</span>
<lb ed="T" n="0571a25"/><span class="tx">性也。第二苦法智。是苦法智忍無間。緣欲</span>
<lb ed="T" n="0571a26"/><span class="tx">界苦諦。生無漏法智故。云苦法智。此斷欲</span>
<lb ed="T" n="0571a27"/><span class="tx">果苦諦下十使煩惱。所得悟智也。第三苦</span>
<lb ed="T" n="0571a28"/><span class="tx">類智忍。是苦法智無間。緣上界苦生類智</span>
<lb ed="T" n="0571a29"/><span class="tx">忍。類者上二界苦。比類欲界苦觀故云類</span>
<lb ed="T" n="0571b01"/><span class="tx">也。是色界無色界苦諦下。斷十八使煩惱</span>
<lb ed="T" n="0571b02"/><span class="tx">也。第四苦類智。是苦類智忍無間。緣上界</span>
<lb ed="T" n="0571b03"/><span class="tx">苦生類智。是則斷上二界苦諦下十八使煩</span>
<lb ed="T" n="0571b04"/><span class="tx">惱。所得悟智也。第五集法智忍。是苦類智</span>
<lb ed="T" n="0571b05"/><span class="tx">無間。緣欲智集諦。斷集諦下七使煩惱也。</span>
<lb ed="T" n="0571b06"/><span class="tx">第六集法智。是集法智忍無間。緣欲界集諦。</span>
<lb ed="T" n="0571b07"/><span class="tx">生無漏法智也。是則斷欲界集諦下七使煩</span>
<lb ed="T" n="0571b08"/><span class="tx">惱。所得悟智也。第七集類智忍。是集法智</span>
<lb ed="T" n="0571b09"/><span class="tx">無間。緣上二界集諦。生類智忍也。此位斷</span>
<lb ed="T" n="0571b10"/><span class="tx">上二界集諦下十二使煩惱也。第八集類智。</span>
<lb ed="T" n="0571b11"/><span class="tx">是集類智忍無間。緣上二界集諦。生無漏類</span>
<lb ed="T" n="0571b12"/><span class="tx">智也。是則斷上二界集諦下十二使煩惱。所</span>
<lb ed="T" n="0571b13"/><span class="tx">得悟智也。第九滅法智忍。是集類智無間。</span>
<lb ed="T" n="0571b14"/><span class="tx">緣欲界滅諦。生法智忍也。是則斷欲界滅</span>
<lb ed="T" n="0571b15"/><span class="tx">諦下七使煩惱位也。第十滅法智。是滅法智</span>
<lb ed="T" n="0571b16"/><span class="tx">忍無間。緣欲界滅諦。生無漏法智也。是則</span>
<lb ed="T" n="0571b17"/><span class="tx">斷欲界滅諦下七使煩惱。所得悟智也。第</span>
<lb ed="T" n="0571b18"/><span class="tx">十一滅類智忍。是滅法智無間。緣上二界滅</span>
<lb ed="T" n="0571b19"/><span class="tx">諦。生類智忍也。是則斷色無色滅諦下十二</span>
<lb ed="T" n="0571b20"/><span class="tx">使煩惱也。第十二滅類智。是滅類智忍無間。</span>
<lb ed="T" n="0571b21"/><span class="tx">緣上二界滅諦。生無漏類智也。此斷色無</span>
<lb ed="T" n="0571b22"/><span class="tx">色滅諦下十二使煩惱。所得悟智也。第十三</span>
<lb ed="T" n="0571b23"/><span class="tx">道法智忍。是滅類智無間。緣欲界道諦。生</span>
<lb ed="T" n="0571b24"/><span class="tx">法智忍。斷欲界道諦下八使煩惱位也。第十</span>
<lb ed="T" n="0571b25"/><span class="tx">四道法智。是道法智忍無間。緣欲界道諦。</span>
<lb ed="T" n="0571b26"/><span class="tx">生無漏法智也。是則斷欲界道諦下八使見</span>
<lb ed="T" n="0571b27"/><span class="tx">惑。所得悟智也。第十五道類智忍。是道法</span>
<lb ed="T" n="0571b28"/><span class="tx">智無間。緣上二界道諦。生類智忍也。是則</span>
<lb ed="T" n="0571b29"/><span class="tx">色界道諦下七使。無色界道諦下七使。斷十</span>
<lb ed="T" n="0571c01"/><span class="tx">四使見惑位也。已上是云前十五心見道位</span>
<lb ed="T" n="0571c02"/><span class="tx">也。此十五心間。不雜餘心。次第無間斷見</span>
<lb ed="T" n="0571c03"/><span class="tx">惑故。云一入觀空位也。略頌云。見惑頓斷</span>
<lb ed="T" n="0571c04"/><span class="tx">如破石矣。又此位名見道事。十五心間斷</span>
<lb ed="T" n="0571c05"/><span class="tx">見惑始見未曾見理故也。凡衆生無始已來</span>
<lb ed="T" n="0571c06"/><span class="tx">被惑煩惱。未曾見諦理。此位始斷煩惱見</span>
<lb ed="T" n="0571c07"/><span class="tx">之故。又云見諦道也　尋云。此忍與智不</span>
<lb ed="T" n="0571c08"/><span class="tx">同如何　答。忍者斷一分煩惱位也。智者</span>
<lb ed="T" n="0571c09"/><span class="tx">云斷煩惱悟智現前也。此忍位云無間道</span>
<lb ed="T" n="0571c10"/><span class="tx">位無礙道位也。智位云解脫道位也。俱舍</span>
<lb ed="T" n="0571c11"/><span class="tx">云。忍智如次第。無間解脫道。前十五見道。</span>
<lb ed="T" n="0571c12"/><span class="tx">見未曾見故。名隨信法行。由根鈍利別矣。</span>
<lb ed="T" n="0571c13"/><span class="tx">第十六道類智。是道類智忍無間。緣上二界</span>
<lb ed="T" n="0571c14"/><span class="tx">道諦生類智。則從此位修道也。是則初果</span>
<lb ed="T" n="0571c15"/><span class="tx">位也。此第十六心名修道事。前十五心間</span>
<lb ed="T" n="0571c16"/><span class="tx">斷見惑。所得覺智慧。餘喜悅故。重修諦理。</span>
<lb ed="T" n="0571c17"/><span class="tx">重慮思惟。斷思惑始位故名修道也。但此</span>
<lb ed="T" n="0571c18"/><span class="tx">第十六心云修道事。毘曇論家意也。若依</span>
<lb ed="T" n="0571c19"/><span class="tx">成論意。無礙道伏解脫道斷定故。第十六心<span style="font-size:8">ヲ</span></span>
<lb ed="T" n="0571c20"/><span class="tx">解脫道<span style="font-size:8">ノ</span>正<span style="font-size:8">キ</span>斷見位<span style="font-size:8">ニテ</span>屬見道也。次信解。是前</span>
<lb ed="T" n="0571c21"/><span class="tx">見道位。鈍根人名隨信行。移此修道云信</span>
<lb ed="T" n="0571c22"/><span class="tx">解也。取修道人鈍根人也。次見得。是前見</span>
<lb ed="T" n="0571c23"/><span class="tx">道位。利根人名隨法行。是移修道時名也。</span>
<lb ed="T" n="0571c24"/><span class="tx">取修道人利根人也。次身證。是不還果聖</span>
<lb ed="T" n="0571c25"/><span class="tx">者。證滅定云身證那含也。是則若信解若</span>
<lb ed="T" n="0571c26"/><span class="tx">見得。證滅定時名也。滅定者。滅心性品。得</span>
<lb ed="T" n="0571c27"/><span class="tx">如木石定也。信解見得。通初果二果三果</span>
<lb ed="T" n="0571c28"/><span class="tx">也。已上此三云修道位也。此修道位有六</span>
<lb ed="T" n="0571c29"/><span class="tx">向果。所謂第一預流果。梵云須陀洹果。是初</span>
<lb ed="T" n="0572a01"/><span class="tx">果位也。第十六道類智取之。其旨如上注。</span>
<lb ed="T" n="0572a02"/><span class="tx">此初果位有極七反有聖者。其者初果聖者</span>
<lb ed="T" n="0572a03"/><span class="tx">中。鈍根人未斷三界思惑故。以彼惑力。欲</span>
<lb ed="T" n="0572a04"/><span class="tx">界人與天受生十四度也。人界七度天界七</span>
<lb ed="T" n="0572a05"/><span class="tx">度也。其人天取合。云七反受生也。至受生</span>
<lb ed="T" n="0572a06"/><span class="tx">多者。限七反不至八反故。云極七反有聖</span>
<lb ed="T" n="0572a07"/><span class="tx">者也。此外可有五生六生三生乃至一生聖</span>
<lb ed="T" n="0572a08"/><span class="tx">者也。第二一來向。梵云斯陀含向。是第二</span>
<lb ed="T" n="0572a09"/><span class="tx">向也。此初果聖者欲界九品思惑中。從斷初</span>
<lb ed="T" n="0572a10"/><span class="tx">一品至斷第五品。此取向道也。俱舍云。斷</span>
<lb ed="T" n="0572a11"/><span class="tx">至五二向矣。於此向道。有云家家聖者</span>
<lb ed="T" n="0572a12"/><span class="tx">事。所謂三品斷家家。四品斷家家也。依之俱</span>
<lb ed="T" n="0572a13"/><span class="tx">舍云。斷欲三四品。三二生家家矣。意斷欲</span>
<lb ed="T" n="0572a14"/><span class="tx">界九品思惑中上三品命終者。欲界三度生。</span>
<lb ed="T" n="0572a15"/><span class="tx">四品斷者。欲界二度生故。云三二生家家</span>
<lb ed="T" n="0572a16"/><span class="tx">也。家家者。此欲界思惑殘程。猶生欲界也。</span>
<lb ed="T" n="0572a17"/><span class="tx">取其欲界人家生。欲界天家生故。天家人家</span>
<lb ed="T" n="0572a18"/><span class="tx">取合。云家家聖者也　尋云。一二品斷家</span>
<lb ed="T" n="0572a19"/><span class="tx">家云事。不可有歟如何　答。一二品斷家</span>
<lb ed="T" n="0572a20"/><span class="tx">家。不可有之也。聖人起大加行斷惑程。必</span>
<lb ed="T" n="0572a21"/><span class="tx">斷盡上三品也。仍只斷一二品命終者。都</span>
<lb ed="T" n="0572a22"/><span class="tx">無之也。斷一二品。必斷第三品故也　尋</span>
<lb ed="T" n="0572a23"/><span class="tx">云。有五品斷家家耶　答。不可有之。斷</span>
<lb ed="T" n="0572a24"/><span class="tx">五品程者。斷六品必可證一來果思故。</span>
<lb ed="T" n="0572a25"/><span class="tx">斷五品計不斷六品。命終者不可有之</span>
<lb ed="T" n="0572a26"/><span class="tx">也。依之具舍云。以斷第五必斷第六。後一</span>
<lb ed="T" n="0572a27"/><span class="tx">品惑。能以無障得果矣。第三一來果。是欲界</span>
<lb ed="T" n="0572a28"/><span class="tx">九品思惑中。斷第六品位也。依之俱舍云。</span>
<lb ed="T" n="0572a29"/><span class="tx">斷六一來果矣。斷六品下三品惑合潤一</span>
<lb ed="T" n="0572b01"/><span class="tx">生。今一度可來欲界故云一來果也。第四</span>
<lb ed="T" n="0572b02"/><span class="tx">不還向。梵云阿那含向。是第三向也。是欲界</span>
<lb ed="T" n="0572b03"/><span class="tx">九品思惑中。從斷第七品至斷第八品。云</span>
<lb ed="T" n="0572b04"/><span class="tx">不還向位也。依之俱舍云。斷七或八品。一</span>
<lb ed="T" n="0572b05"/><span class="tx">生名一間。此則第三向矣。此不還向位名一</span>
<lb ed="T" n="0572b06"/><span class="tx">間聖者。亦名一種子。是則下三品惑合。潤</span>
<lb ed="T" n="0572b07"/><span class="tx">一生有之故。斷七八品。殘惑僅一品。只此</span>
<lb ed="T" n="0572b08"/><span class="tx">人天一生間計可有之故。云一間聖者也　</span>
<lb ed="T" n="0572b09"/><span class="tx">尋云。斷八品者。一生則盡第九品。可證第</span>
<lb ed="T" n="0572b10"/><span class="tx">三果。如何可有斷第八品不斷第九品命</span>
<lb ed="T" n="0572b11"/><span class="tx">終義耶。例可斷第五品者。必斷第六品。</span>
<lb ed="T" n="0572b12"/><span class="tx">證第二果如何耶　答。雖斷第八品。則不</span>
<lb ed="T" n="0572b13"/><span class="tx">能斷第九品。不叶證不還果事也。其故</span>
<lb ed="T" n="0572b14"/><span class="tx">越界得果二義以外大事有之也。越界者。斷</span>
<lb ed="T" n="0572b15"/><span class="tx">盡欲界九品惑。離欲界移色界也。次得果</span>
<lb ed="T" n="0572b16"/><span class="tx">者。斷盡九品惑。於第二果得不還果故也。</span>
<lb ed="T" n="0572b17"/><span class="tx">前一來果。無越界義故是異也。第五不還</span>
<lb ed="T" n="0572b18"/><span class="tx">果。是斷盡欲界九品思惑。永不還生欲界</span>
<lb ed="T" n="0572b19"/><span class="tx">故云不還也。依之俱舍云。斷九不還果矣。</span>
<lb ed="T" n="0572b20"/><span class="tx">此不還果聖者有多種。五種七種八種九種</span>
<lb ed="T" n="0572b21"/><span class="tx">十一種等也。第六阿羅漢向。是色界初禪九</span>
<lb ed="T" n="0572b22"/><span class="tx">品思惑。乃至第四禪九品。及下三無色九品</span>
<lb ed="T" n="0572b23"/><span class="tx">斷盡。乃至悲想九品思惑中。從初品至斷</span>
<lb ed="T" n="0572b24"/><span class="tx">第八品。云阿羅漢向位也。依之俱舍云。上</span>
<lb ed="T" n="0572b25"/><span class="tx">界修惑中。斷初定一品至有頂八品。皆阿</span>
<lb ed="T" n="0572b26"/><span class="tx">羅漢向矣。已上修道畢。第七阿羅漢果。是有</span>
<lb ed="T" n="0572b27"/><span class="tx">頂斷盡九品思惑位也。又名無學果。總斷</span>
<lb ed="T" n="0572b28"/><span class="tx">盡三界煩惱。無可學事故也。俱舍云。第九</span>
<lb ed="T" n="0572b29"/><span class="tx">無間道。名金剛喩定。盡得俱盡智名無學應</span>
<lb ed="T" n="0572c01"/><span class="tx">果矣。已上四向四果畢。此第四果無學道也。</span>
<lb ed="T" n="0572c02"/><span class="tx">此無學道有時解脫不時解脫二人。七聖中</span>
<lb ed="T" n="0572c03"/><span class="tx">第六第七也。次時解脫。是前修道位。鈍根人</span>
<lb ed="T" n="0572c04"/><span class="tx">名信解。移無學道。云時解脫阿羅漢也。待</span>
<lb ed="T" n="0572c05"/><span class="tx">時及衆緣證果故。云時解脫也。是鈍根羅</span>
<lb ed="T" n="0572c06"/><span class="tx">漢也。次不時解脫。是前修道位。利根人名見</span>
<lb ed="T" n="0572c07"/><span class="tx">得。移此無學道時名也。不待時及衆緣證</span>
<lb ed="T" n="0572c08"/><span class="tx">果故。名不時解脫也。是則利根羅漢也。俱</span>
<lb ed="T" n="0572c09"/><span class="tx">舍意異之。慧解脫。謂依慧力離煩惱障也。</span>
<lb ed="T" n="0572c10"/><span class="tx">俱解脫。兼得滅定離解脫障。解脫障者滅</span>
<lb ed="T" n="0572c11"/><span class="tx">定障也。羅漢有六種姓。一退法種性。謂遇</span>
<lb ed="T" n="0572c12"/><span class="tx">小緣則退所得果也。二思法種性。謂懼退</span>
<lb ed="T" n="0572c13"/><span class="tx">失。恒自思惟自害思也。三護法種性。謂於所</span>
<lb ed="T" n="0572c14"/><span class="tx">得法自防護也。四安住法種性。無退緣不</span>
<lb ed="T" n="0572c15"/><span class="tx">及退果安住。不増進也。五堪達法種性。</span>
<lb ed="T" n="0572c16"/><span class="tx">堪謂堪不退修練根。練根者轉鈍成利。達</span>
<lb ed="T" n="0572c17"/><span class="tx">謂通達也。是練根羅漢也。六不動法種性。爲</span>
<lb ed="T" n="0572c18"/><span class="tx">煩惱不動也。是最上利根羅漢也。此六種</span>
<lb ed="T" n="0572c19"/><span class="tx">中。前五種從時解脫生。後一種從不時解</span>
<lb ed="T" n="0572c20"/><span class="tx">脫生。是利根故。一向不退也。已上付七聖</span>
<lb ed="T" n="0572c21"/><span class="tx">位。見修無學三道分別。如是依毘曇論意</span>
<lb ed="T" n="0572c22"/><span class="tx">注之也。九次第定者。七聖中身證不還所得</span>
<lb ed="T" n="0572c23"/><span class="tx">也。一初禪定。二第二禪定。三第三禪定。四</span>
<lb ed="T" n="0572c24"/><span class="tx">第四禪定。五空無邊定。六識無邊定。七無所</span>
<lb ed="T" n="0572c25"/><span class="tx">有處定。八非想非非想定。九滅盡定。此滅定</span>
<lb ed="T" n="0572c26"/><span class="tx">並無想定。欲果色界依身得也。俱舍云。二定</span>
<lb ed="T" n="0572c27"/><span class="tx">依欲色矣　問。見思惑者何樣煩惱耶　答。</span>
<lb ed="T" n="0572c28"/><span class="tx">見惑者親迷理惑。專障四諦理煩惱也。其</span>
<lb ed="T" n="0572c29"/><span class="tx">數總八十八使也。次思惑者迷事惑。事相浮</span>
<lb ed="T" n="0573a01"/><span class="tx">起煩惱故。又云事相浮僞惑名修惑也。所</span>
<lb ed="T" n="0573a02"/><span class="tx">謂欲財寶起婬欲。皆思惑也。仍感生死果</span>
<lb ed="T" n="0573a03"/><span class="tx">報事。皆此思惑所爲也。仍又云潤生惑也。</span>
<lb ed="T" n="0573a04"/><span class="tx">依之俱舍云。違理由見。感報由思矣　問。</span>
<lb ed="T" n="0573a05"/><span class="tx">八十八使見惑者何樣數耶　答。見惑十使。</span>
<lb ed="T" n="0573a06"/><span class="tx">其體十也。此十使分別四諦。總被云八十</span>
<lb ed="T" n="0573a07"/><span class="tx">八使也。先見惑十使者。五見疑六。貪嗔癡</span>
<lb ed="T" n="0573a08"/><span class="tx">慢四煩惱。是合云十使也。取十使五見疑</span>
<lb ed="T" n="0573a09"/><span class="tx">見惑根本有之也。所謂五見者。一身見。是</span>
<lb ed="T" n="0573a10"/><span class="tx">執我身妙。著所緣境界也。是則執我所我</span>
<lb ed="T" n="0573a11"/><span class="tx">我所也。我所者衆生。我我所者財物等也。二</span>
<lb ed="T" n="0573a12"/><span class="tx">邊見。付之斷見常見有二見。斷見者。一切</span>
<lb ed="T" n="0573a13"/><span class="tx">諸法當時計有之。終歸空執也。仍云斷無</span>
<lb ed="T" n="0573a14"/><span class="tx">見。名空見也。次常見者。一切諸法。乃至色</span>
<lb ed="T" n="0573a15"/><span class="tx">心二法。皆執常住法也。仍亦云有見也。如</span>
<lb ed="T" n="0573a16"/><span class="tx">是執一邊一邊。偏執見故云邊見也。三邪</span>
<lb ed="T" n="0573a17"/><span class="tx">見。是因果撥無見也。意聖人等敎。云作惡</span>
<lb ed="T" n="0573a18"/><span class="tx">墮地獄作善生善處。乃至殺人則酬。然都</span>
<lb ed="T" n="0573a19"/><span class="tx">以不信用之云因果事總無之思。是云</span>
<lb ed="T" n="0573a20"/><span class="tx">因果撥無邪見也。邪者僻事也。四見取見。是</span>
<lb ed="T" n="0573a21"/><span class="tx">劣謂勝義也。意劣思勝見也。假令我身極劣</span>
<lb ed="T" n="0573a22"/><span class="tx">人勝他思。乃至不淨思淨體事也。五戒禁</span>
<lb ed="T" n="0573a23"/><span class="tx">取見。付之非因計因戒禁取見。非道計道戒</span>
<lb ed="T" n="0573a24"/><span class="tx">禁取見有二種。先非因計因戒禁取見者。苦</span>
<lb ed="T" n="0573a25"/><span class="tx">諦下迷也。是則見鷄狗等生天上。則以鷄</span>
<lb ed="T" n="0573a26"/><span class="tx">狗等振舞爲修因。可生天上起僻見也。</span>
<lb ed="T" n="0573a27"/><span class="tx">彼鷄狗等生天上事依宿習也。全依鷄狗</span>
<lb ed="T" n="0573a28"/><span class="tx">等振舞非生天上。次非道計道戒禁取見</span>
<lb ed="T" n="0573a29"/><span class="tx">者。於道諦下論之。謂執有漏戒等。是思眞</span>
<lb ed="T" n="0573b01"/><span class="tx">道也。執邪道計正道也。是則謂祭三目八</span>
<lb ed="T" n="0573b02"/><span class="tx">譬魔王等。生善處思風情事也。六疑。是於</span>
<lb ed="T" n="0573b03"/><span class="tx">一切善惡事成疑。不生決定心也。意云</span>
<lb ed="T" n="0573b04"/><span class="tx">有地獄極樂事。成疑心不決定故。厭地</span>
<lb ed="T" n="0573b05"/><span class="tx">獄欣極樂心無之也。已上此六見惑根本</span>
<lb ed="T" n="0573b06"/><span class="tx">有之也。七貪。是於諸境界起貪愛也。貪</span>
<lb ed="T" n="0573b07"/><span class="tx">者惜我物思爲他物我物風情事也。八</span>
<lb ed="T" n="0573b08"/><span class="tx">嗔。是遇違緣起嗔恚也。此煩惱欲界起耳。</span>
<lb ed="T" n="0573b09"/><span class="tx">色界無色界不起也。九癡。是朦昧心也。假令</span>
<lb ed="T" n="0573b10"/><span class="tx">不聞持人言事。況不知佛法理。如牛羊等</span>
<lb ed="T" n="0573b11"/><span class="tx">愚癡煩惱也。十慢。是對他起高擧心也。意</span>
<lb ed="T" n="0573b12"/><span class="tx">慢人勝我身思事也。已上是云見惑十使</span>
<lb ed="T" n="0573b13"/><span class="tx">也　問。付見惑十使分別八十八使方如</span>
<lb ed="T" n="0573b14"/><span class="tx">何　答。欲界四諦下有三十二使。所謂苦諦</span>
<lb ed="T" n="0573b15"/><span class="tx">下有十使。一身見二邊見三邪見四見取見</span>
<lb ed="T" n="0573b16"/><span class="tx">五戒禁取見六疑七貪八嗔九癡十慢。集諦</span>
<lb ed="T" n="0573b17"/><span class="tx">下有七使。前十使中。除身見邊見戒禁取</span>
<lb ed="T" n="0573b18"/><span class="tx">見自餘七使也。滅諦下有七使。集諦下如</span>
<lb ed="T" n="0573b19"/><span class="tx">七使也。道諦下有八使。前十使中。除身見</span>
<lb ed="T" n="0573b20"/><span class="tx">邊見自餘八也。頌云。十七七八使矣　問。</span>
<lb ed="T" n="0573b21"/><span class="tx">色界下有幾耶　答。有二十八使。所謂苦諦</span>
<lb ed="T" n="0573b22"/><span class="tx">下有九使。前十使中除嗔餘九也。俱舍云。</span>
<lb ed="T" n="0573b23"/><span class="tx">色無色除嗔矣。集諦下有六使。十使中除</span>
<lb ed="T" n="0573b24"/><span class="tx">身見邊見戒禁取見嗔餘六也。滅諦下有六</span>
<lb ed="T" n="0573b25"/><span class="tx">使。同集諦下六使也。道諦下有七使。十使</span>
<lb ed="T" n="0573b26"/><span class="tx">中除身見邊見嗔三餘七也。頌云。九六六七</span>
<lb ed="T" n="0573b27"/><span class="tx">使矣　問。無色界下有幾耶。答有二十八</span>
<lb ed="T" n="0573b28"/><span class="tx">使。同色界二十八使故。別不注之。已上三</span>
<lb ed="T" n="0573b29"/><span class="tx">界。總都合八十八使見惑有之也　問。付</span>
<lb ed="T" n="0573c01"/><span class="tx">欲界四諦。如何集諦滅諦下除三。道諦下除</span>
<lb ed="T" n="0573c02"/><span class="tx">二耶　答。先身見者。付苦果依身起故限</span>
<lb ed="T" n="0573c03"/><span class="tx">苦諦。餘集滅道不論之也。次邊見者。則斷常</span>
<lb ed="T" n="0573c04"/><span class="tx">二見也。是付苦果依身。起有無邊執故。限</span>
<lb ed="T" n="0573c05"/><span class="tx">苦諦下論之也。次戒禁取見者。從常我二</span>
<lb ed="T" n="0573c06"/><span class="tx">顚倒起。此二顚倒付苦果依身起也。所謂</span>
<lb ed="T" n="0573c07"/><span class="tx">常顚倒者。邊見中常見攝也。我顚倒者。第一</span>
<lb ed="T" n="0573c08"/><span class="tx">身見攝也。仍從此常我顚倒起非因計因戒</span>
<lb ed="T" n="0573c09"/><span class="tx">禁取見故。苦諦下論之。集諦滅諦下不置</span>
<lb ed="T" n="0573c10"/><span class="tx">之也　尋云。若爾者。戒禁取見者。但苦諦</span>
<lb ed="T" n="0573c11"/><span class="tx">下可論之。如何道諦下置之耶　答。戒禁</span>
<lb ed="T" n="0573c12"/><span class="tx">取見有二種。非因計因戒禁取見。苦諦下論</span>
<lb ed="T" n="0573c13"/><span class="tx">之也。次非道計道戒禁取見。專道諦下論</span>
<lb ed="T" n="0573c14"/><span class="tx">之也。非道計道者。假令以世間有漏道。是</span>
<lb ed="T" n="0573c15"/><span class="tx">計眞實𣵀槃道故。道諦下論之也　問。思</span>
<lb ed="T" n="0573c16"/><span class="tx">惑者何等耶　答。思惑者。三界九地各有九</span>
<lb ed="T" n="0573c17"/><span class="tx">品惑。合九九八十一故。云八十一品思惑</span>
<lb ed="T" n="0573c18"/><span class="tx">也。所謂貪嗔癡慢也。是云思惑名修惑也。</span>
<lb ed="T" n="0573c19"/><span class="tx">上二界除嗔也。前見道斷見惑。後修道斷</span>
<lb ed="T" n="0573c20"/><span class="tx">此思惑也　問。若爾者。見惑思惑貪嗔癡慢</span>
<lb ed="T" n="0573c21"/><span class="tx">如何可分別耶　答。見惑四煩惱。五見疑根</span>
<lb ed="T" n="0573c22"/><span class="tx">本起故。殊猛利起也。仍見惑中貪嗔癡慢。云</span>
<lb ed="T" n="0573c23"/><span class="tx">背上使惑也。是則五見疑根本。其背上起故</span>
<lb ed="T" n="0573c24"/><span class="tx">也。然思惑貪嗔癡慢。五見疑根本不起故。不</span>
<lb ed="T" n="0573c25"/><span class="tx">猛利緩起也　問。經三界九地論八十一品</span>
<lb ed="T" n="0573c26"/><span class="tx">思惑方如何　答。一欲界五趣地。五趣者。地</span>
<lb ed="T" n="0573c27"/><span class="tx">獄･餓鬼･畜生。人<span style="font-size:8">ニハ</span>四洲。天<span style="font-size:8">ニハ</span>六欲也。修羅者。</span>
<lb ed="T" n="0573c28"/><span class="tx">或攝天或攝鬼。六欲者。四王天･忉利天･夜</span>
<lb ed="T" n="0573c29"/><span class="tx">魔天･都率天･樂變化天･他化自在天也。此五</span>
<lb ed="T" n="0574a01"/><span class="tx">趣地。同散地故。合爲一也。二離生喜樂地。</span>
<lb ed="T" n="0574a02"/><span class="tx">是色界四禪中初禪也。是有三天。一梵衆天。</span>
<lb ed="T" n="0574a03"/><span class="tx">二梵輔天。三大梵天也。三定生喜樂地。是第</span>
<lb ed="T" n="0574a04"/><span class="tx">二禪也。是有三天。一小光天。二無量光天。三</span>
<lb ed="T" n="0574a05"/><span class="tx">極光天也。四離喜妙樂地。是第三禪也。是有</span>
<lb ed="T" n="0574a06"/><span class="tx">三天。小淨天。二無量淨天。三遍淨天也。五</span>
<lb ed="T" n="0574a07"/><span class="tx">捨念清淨地。是第四禪也。是有八天。一無雲</span>
<lb ed="T" n="0574a08"/><span class="tx">天。二福生天。三廣果天。四無煩天。五無熱</span>
<lb ed="T" n="0574a09"/><span class="tx">天。六善現。七善見。八色究竟天也。六空無邊</span>
<lb ed="T" n="0574a10"/><span class="tx">處地。七識無邊處地。八無所有處地。九非想</span>
<lb ed="T" n="0574a11"/><span class="tx">非非想地。已上是云四無色也。欲界五趣地</span>
<lb ed="T" n="0574a12"/><span class="tx">爲一。色界四禪爲四。無色界四。都三界九</span>
<lb ed="T" n="0574a13"/><span class="tx">地也　問。九品思惑者如何配立耶　答。九</span>
<lb ed="T" n="0574a14"/><span class="tx">品者。一上上品潤二生。二上中品潤一生。</span>
<lb ed="T" n="0574a15"/><span class="tx">三上下品潤一生家家聖者。四中上品潤一</span>
<lb ed="T" n="0574a16"/><span class="tx">生。五中中品。六中下品。共潤一生。七下上</span>
<lb ed="T" n="0574a17"/><span class="tx">品。一間聖者。八下中品。一間聖者。九下下</span>
<lb ed="T" n="0574a18"/><span class="tx">品。合潤一生。光師釋云。且上上品能潤兩</span>
<lb ed="T" n="0574a19"/><span class="tx">生。上中上下中上各潤一生。中中中下共潤</span>
<lb ed="T" n="0574a20"/><span class="tx">一生下三品惑合潤一生矣。已上是云欲</span>
<lb ed="T" n="0574a21"/><span class="tx">界九品思惑也。此三界九地各有九品思惑</span>
<lb ed="T" n="0574a22"/><span class="tx">故。云九九八十一品思惑也。不斷此思惑</span>
<lb ed="T" n="0574a23"/><span class="tx">程。猶不離生死。流轉三界六道也。取其</span>
<lb ed="T" n="0574a24"/><span class="tx">欲界九品思惑引欲界生。斷欲界九品畢。</span>
<lb ed="T" n="0574a25"/><span class="tx">被云離欲聖者。不受欲界生死也。餘八地</span>
<lb ed="T" n="0574a26"/><span class="tx">九品思惑樣。准文可知也　問。斷三界九</span>
<lb ed="T" n="0574a27"/><span class="tx">地煩惱依地方如何　答。斷地地煩惱事。</span>
<lb ed="T" n="0574a28"/><span class="tx">先斷欲界煩惱時。欲界色界中間。云未至</span>
<lb ed="T" n="0574a29"/><span class="tx">定有之。至彼定斷之也。斷初禪煩惱時。</span>
<lb ed="T" n="0574b01"/><span class="tx">初禪二禪中間。云近分定有之。至彼定斷</span>
<lb ed="T" n="0574b02"/><span class="tx">之也。乃至後後地地斷煩惱事。可准知也。</span>
<lb ed="T" n="0574b03"/><span class="tx">總從下地移上地。上地中間皆立近分地</span>
<lb ed="T" n="0574b04"/><span class="tx">也。欲界未到定。初禪近分定。二禪近分定。三</span>
<lb ed="T" n="0574b05"/><span class="tx">禪近分定。四禪近分定。空無邊處地近分定。</span>
<lb ed="T" n="0574b06"/><span class="tx">識無邊處地近分定。無所有處地近分定。非</span>
<lb ed="T" n="0574b07"/><span class="tx">想非非想定　問。斷三界九地煩惱事。亙</span>
<lb ed="T" n="0574b08"/><span class="tx">有漏智斷無漏智斷歟　答。俱舍等性相。斷</span>
<lb ed="T" n="0574b09"/><span class="tx">下八地思惑事。亙有漏智斷無漏智斷決。</span>
<lb ed="T" n="0574b10"/><span class="tx">又斷非想地煩惱事。但限無漏智斷。不亙</span>
<lb ed="T" n="0574b11"/><span class="tx">有漏智斷也。以盡智斷也。盡智者。斷盡三</span>
<lb ed="T" n="0574b12"/><span class="tx">界煩惱智故。名盡智也。得盡智後利根羅</span>
<lb ed="T" n="0574b13"/><span class="tx">漢得無生智也。無生智者。斷此煩惱。又不</span>
<lb ed="T" n="0574b14"/><span class="tx">起智慧也。鈍根羅漢不得無生智也。依</span>
<lb ed="T" n="0574b15"/><span class="tx">之俱舍云。不動盡智後必起無生智矣。利</span>
<lb ed="T" n="0574b16"/><span class="tx">根羅漢云不動種性也　問。有漏智斷無漏</span>
<lb ed="T" n="0574b17"/><span class="tx">智斷不同如何　答。有漏智斷者六行觀也。</span>
<lb ed="T" n="0574b18"/><span class="tx">此觀凡夫外道用觀也。所謂六行觀者。下地</span>
<lb ed="T" n="0574b19"/><span class="tx">麁苦障。上地靜妙離觀也。此六行觀云有漏</span>
<lb ed="T" n="0574b20"/><span class="tx">觀。名欣上厭下觀也。仍以此觀斷煩惱</span>
<lb ed="T" n="0574b21"/><span class="tx">事。限下八地也。是則始斷欲界煩惱時。欲</span>
<lb ed="T" n="0574b22"/><span class="tx">界色界中間云未到定有之。至彼定。下地</span>
<lb ed="T" n="0574b23"/><span class="tx">麁苦障<span style="font-size:8">ト</span>觀<span style="font-size:8">𬼀</span>厭欲界。上地靜妙離<span style="font-size:8">ト</span>觀<span style="font-size:8">𬼀</span>欣色</span>
<lb ed="T" n="0574b24"/><span class="tx">界。斷欲界煩惱也。斷色界初禪煩惱時。初</span>
<lb ed="T" n="0574b25"/><span class="tx">禪二禪中間有近分定。至彼定如前觀厭</span>
<lb ed="T" n="0574b26"/><span class="tx">下地。欣上地斷初禪煩惱也。乃至無所有</span>
<lb ed="T" n="0574b27"/><span class="tx">處可准之也。是則下八地煩惱。隨行者意</span>
<lb ed="T" n="0574b28"/><span class="tx">樂。以有漏智斷之。又以無漏智斷之也。</span>
<lb ed="T" n="0574b29"/><span class="tx">非想地煩惱。用有漏智不斷之。一向用無</span>
<lb ed="T" n="0574c01"/><span class="tx">漏智斷之也。其故非想地<span style="font-size:8">ヨリ</span>上<span style="font-size:8">ニ</span>勝<span style="font-size:8">タル</span>地無之</span>
<lb ed="T" n="0574c02"/><span class="tx">故。此非想地<span style="font-size:8">ヲ</span>下地麁苦障<span style="font-size:8">ト</span>觀<span style="font-size:8">𬼀</span>厭之義無之。</span>
<lb ed="T" n="0574c03"/><span class="tx">仍有漏觀限下八地也。譬如屈歩虫。此屈</span>
<lb ed="T" n="0574c04"/><span class="tx">歩虫云物。昇木上成木末無可登處。又木</span>
<lb ed="T" n="0574c05"/><span class="tx">本歸下也。俱舍云。有漏離次下矣。意有漏</span>
<lb ed="T" n="0574c06"/><span class="tx">觀次第斷下地煩惱。不斷自地及上地煩惱</span>
<lb ed="T" n="0574c07"/><span class="tx">地。無漏通三界云。無漏觀斷下八地惑。斷</span>
<lb ed="T" n="0574c08"/><span class="tx">上地惑也。仍無漏觀斷何煩惱也。地體此</span>
<lb ed="T" n="0574c09"/><span class="tx">有漏觀。雖外道所用觀。佛弟子用此觀斷</span>
<lb ed="T" n="0574c10"/><span class="tx">下八地煩惱事有之也。次無漏觀。一向佛弟</span>
<lb ed="T" n="0574c11"/><span class="tx">子所用觀。而外道不用之也。凡聲聞斷惑。</span>
<lb ed="T" n="0574c12"/><span class="tx">有次第超越二類。先次第斷者。次第經三賢</span>
<lb ed="T" n="0574c13"/><span class="tx">四善根位。入見道前十五心間。斷三界八</span>
<lb ed="T" n="0574c14"/><span class="tx">十八使見惑。悟四諦理。其後移修道。經四</span>
<lb ed="T" n="0574c15"/><span class="tx">向四果階級。次入無學道證第四羅漢果。</span>
<lb ed="T" n="0574c16"/><span class="tx">是始終次第經歴斷證極故。云次第證也。次</span>
<lb ed="T" n="0574c17"/><span class="tx">超越者。如上凡地。以有漏觀斷下八地煩</span>
<lb ed="T" n="0574c18"/><span class="tx">惱外道成佛弟子。越三賢四善根等。入見</span>
<lb ed="T" n="0574c19"/><span class="tx">道斷見惑。發苦忍眞明。至第十六心時。越</span>
<lb ed="T" n="0574c20"/><span class="tx">證第二果也。若又凡夫時。斷盡欲色二界</span>
<lb ed="T" n="0574c21"/><span class="tx">九品思惑。乃至無所有處九品思惑者。入見</span>
<lb ed="T" n="0574c22"/><span class="tx">道斷見惑。至第十六心時。超證第三果</span>
<lb ed="T" n="0574c23"/><span class="tx">也。如是超越前所斷分故。云超越者也。已</span>
<lb ed="T" n="0574c24"/><span class="tx">上聲聞次位畢。付毘曇配立注之。百八煩</span>
<lb ed="T" n="0574c25"/><span class="tx">惱者。八十八使見惑。十使思惑。已上九十八</span>
<lb ed="T" n="0574c26"/><span class="tx">使加十纒。云百八煩惱也。十纒者。一無慚。</span>
<lb ed="T" n="0574c27"/><span class="tx">於所作罪不慚自也。二無愧。於所作罪不</span>
<lb ed="T" n="0574c28"/><span class="tx">愧他也。三嫉。於他善成嫉也。四慳。著財</span>
<lb ed="T" n="0574c29"/><span class="tx">寶也。五惡作。於作善後悔也。六睡眠。令心</span>
<lb ed="T" n="0575a01"/><span class="tx">朦昧也。七掉擧。令心不靜也。八昏沈。身心</span>
<lb ed="T" n="0575a02"/><span class="tx">重性無堪忍也。九忿。不及嗔害忿憤。十</span>
<lb ed="T" n="0575a03"/><span class="tx">覆。隱自罪也。已上　問。六通三明者何等</span>
<lb ed="T" n="0575a04"/><span class="tx">耶　答。六退者。一神境通。是虛空如鳥飛翔</span>
<lb ed="T" n="0575a05"/><span class="tx">通也。聲聞二千界。獨覺三千界。佛無量無數</span>
<lb ed="T" n="0575a06"/><span class="tx">世界飛翔也。俱舍云。聲聞麟喩佛。二三千無</span>
<lb ed="T" n="0575a07"/><span class="tx">數矣。二天眼通。是緣被障細遠色也。被障</span>
<lb ed="T" n="0575a08"/><span class="tx">者。見隔處事也。細遠者。法細<span style="font-size:8">ニ𬼀</span>凡夫肉眼不</span>
<lb ed="T" n="0575a09"/><span class="tx">見物見也。是聲聞二千界。獨覺三千界。佛無</span>
<lb ed="T" n="0575a10"/><span class="tx">量世界見徹也。俱舍云。肉眼於諸方被障細</span>
<lb ed="T" n="0575a11"/><span class="tx">遠色。無能見功用。天眼見無遺矣。三天耳</span>
<lb ed="T" n="0575a12"/><span class="tx">通。是聞一切事。聞一切物聲也。聲聞二千</span>
<lb ed="T" n="0575a13"/><span class="tx">界。獨覺三千界。佛聞無數世界事給也。四</span>
<lb ed="T" n="0575a14"/><span class="tx">他心通。是知他人心通也。但我勝不知上</span>
<lb ed="T" n="0575a15"/><span class="tx">位心也。則初禪不知二禪人心也。只我同位</span>
<lb ed="T" n="0575a16"/><span class="tx">下位人事知之也。聲聞二千界。獨覺三千界。</span>
<lb ed="T" n="0575a17"/><span class="tx">佛知無數世界人心也。俱舍云。於勝地根<span style="font-size:8">ト</span></span>
<lb ed="T" n="0575a18"/><span class="tx">位<span style="font-size:8">ト</span>去<span style="font-size:8">ト</span>未來世不知矣。五宿住通。是知過去</span>
<lb ed="T" n="0575a19"/><span class="tx">八萬劫事也。六漏盡通。是斷盡一切煩惱</span>
<lb ed="T" n="0575a20"/><span class="tx">通也　問。此六通何位人得之耶　答。六通</span>
<lb ed="T" n="0575a21"/><span class="tx">共得事。羅漢果聖者也。第三果聖者。除漏</span>
<lb ed="T" n="0575a22"/><span class="tx">盡通餘得五通也。是則第三果聖者。不斷</span>
<lb ed="T" n="0575a23"/><span class="tx">盡煩惱故也。初果第二果聖者。總不得神</span>
<lb ed="T" n="0575a24"/><span class="tx">通也。是則依色界四禪定得神通故也。而</span>
<lb ed="T" n="0575a25"/><span class="tx">初二果聖者。未盡欲界思惑間。不得色界</span>
<lb ed="T" n="0575a26"/><span class="tx">四禪故。不得神通也。依之俱舍云。五依</span>
<lb ed="T" n="0575a27"/><span class="tx">四靜慮矣。五者除漏盡通餘五通也。四靜</span>
<lb ed="T" n="0575a28"/><span class="tx">慮者。色界四禪事也。俱舍云。通六謂神境天</span>
<lb ed="T" n="0575a29"/><span class="tx">眼耳他心宿住漏盡通矣　問。三明者如何</span>
<lb ed="T" n="0575b01"/><span class="tx">答。三明者。俱舍云。第五<span style="font-size:8">ト</span>二<span style="font-size:8">ト</span>六<span style="font-size:8">ト</span>明矣。一宿住</span>
<lb ed="T" n="0575b02"/><span class="tx">智證明。是六通中第五宿住通也。二生死智</span>
<lb ed="T" n="0575b03"/><span class="tx">證明。是六通中第二天眼通<span style="font-size:8">ヨリ</span>起也。此生死智</span>
<lb ed="T" n="0575b04"/><span class="tx">證明。未來知八萬劫間衆生有樣也。則見</span>
<lb ed="T" n="0575b05"/><span class="tx">有當時衆生生。此衆生未來八萬劫間。見</span>
<lb ed="T" n="0575b06"/><span class="tx">成兎成角也。又知過去八萬劫事也。三漏</span>
<lb ed="T" n="0575b07"/><span class="tx">盡智證明。是六通中漏盡通也　問。三明六</span>
<lb ed="T" n="0575b08"/><span class="tx">通不同如何。又何位得此三明耶　答。六</span>
<lb ed="T" n="0575b09"/><span class="tx">通中天眼通。只見現在境計也。而三明中</span>
<lb ed="T" n="0575b10"/><span class="tx">生死智證明。未來八萬劫間。知成兎角樣</span>
<lb ed="T" n="0575b11"/><span class="tx">也。故天眼通成生死智證明也。次宿住智證</span>
<lb ed="T" n="0575b12"/><span class="tx">明。漏盡智證明。從被云六通時。云三明</span>
<lb ed="T" n="0575b13"/><span class="tx">時勝明了有之也。次得此三明事。無學位</span>
<lb ed="T" n="0575b14"/><span class="tx">得之也。俱舍云。在無學位立爲三明矣。故</span>
<lb ed="T" n="0575b15"/><span class="tx">有學聖者。不得此三明也。依之俱舍云。學</span>
<lb ed="T" n="0575b16"/><span class="tx">有暗非明矣。學者有學也。暗者煩惱也。是</span>
<lb ed="T" n="0575b17"/><span class="tx">則有學位有暗惑故。云無三明也　問。六</span>
<lb ed="T" n="0575b18"/><span class="tx">通中何必立三明耶　答。俱舍云。第五二六</span>
<lb ed="T" n="0575b19"/><span class="tx">明治三際愚故矣。意如次三明治過去現</span>
<lb ed="T" n="0575b20"/><span class="tx">在未來三世愚故立三明也。六通中五通。</span>
<lb ed="T" n="0575b21"/><span class="tx">只緣現在境計故也　問。獨覺修何觀耶。</span>
<lb ed="T" n="0575b22"/><span class="tx">又名獨覺意如何。又所歴次位如何　答。聲</span>
<lb ed="T" n="0575b23"/><span class="tx">聞出佛世聞佛聲敎。斷惑證理。而此獨覺</span>
<lb ed="T" n="0575b24"/><span class="tx">不然。不出佛世。隱居深山等坐禪觀法。獨</span>
<lb ed="T" n="0575b25"/><span class="tx">覺故名獨覺也。所觀觀法十二因緣也。如</span>
<lb ed="T" n="0575b26"/><span class="tx">上注故。亦名因緣覺。略云緣覺也。此獨覺。</span>
<lb ed="T" n="0575b27"/><span class="tx">梵語云辟支佛陀。名辟支迦羅也。次獨覺</span>
<lb ed="T" n="0575b28"/><span class="tx">如聲聞。經四向四果事無之也。一座成覺</span>
<lb ed="T" n="0575b29"/><span class="tx">也。所以凡夫先有漏智斷下八地惑。其後入</span>
<lb ed="T" n="0575c01"/><span class="tx">聖道起無漏智。斷盡見惑並非想地思惑。</span>
<lb ed="T" n="0575c02"/><span class="tx">證自乘菩提故云一坐成覺也。但大般若</span>
<lb ed="T" n="0575c03"/><span class="tx">經。獨覺向獨覺果。一向一果立之。是則聲聞</span>
<lb ed="T" n="0575c04"/><span class="tx">鈍根故。立四向四果次位。漸漸極斷證。緣</span>
<lb ed="T" n="0575c05"/><span class="tx">覺利根。只一度極菩提故。立一向一果也</span>
<lb ed="T" n="0575c06"/><span class="tx">　尋云。一切獨覺皆悉一坐成覺歟。又獨覺</span>
<lb ed="T" n="0575c07"/><span class="tx">有利鈍不同耶　答。獨覺有二類。一部行</span>
<lb ed="T" n="0575c08"/><span class="tx">獨覺。二麟喩獨覺也。初部行獨覺。前世聲聞</span>
<lb ed="T" n="0575c09"/><span class="tx">者。元聲聞經前三果。證第四果時。出無佛</span>
<lb ed="T" n="0575c10"/><span class="tx">世。雖成獨覺。前世聲聞者。大旨同聲聞故</span>
<lb ed="T" n="0575c11"/><span class="tx">也。非一座成覺。仍部行獨覺鈍根。非一坐</span>
<lb ed="T" n="0575c12"/><span class="tx">成覺。麟喩獨覺利根人。一座成覺也　尋云。</span>
<lb ed="T" n="0575c13"/><span class="tx">部行麟喩名義如何　答。部行獨覺者。出佛</span>
<lb ed="T" n="0575c14"/><span class="tx">世部類多故名部行也。麟喩獨覺者。出無</span>
<lb ed="T" n="0575c15"/><span class="tx">佛世。無部黨三千世界。只出一人故。喩麒</span>
<lb ed="T" n="0575c16"/><span class="tx">麟角云麟喩也　問。聲聞緣覺有漏智斷不</span>
<lb ed="T" n="0575c17"/><span class="tx">同如何　答。聲聞凡地。以有漏智斷下八</span>
<lb ed="T" n="0575c18"/><span class="tx">地惑。證不還果留初禪定。不至非想非非</span>
<lb ed="T" n="0575c19"/><span class="tx">想也。而緣覺不留初禪。至非想非非想地。</span>
<lb ed="T" n="0575c20"/><span class="tx">斷非想地煩惱。證緣覺菩提也。是則聲聞。</span>
<lb ed="T" n="0575c21"/><span class="tx">從緣覺劣故。不斷盡非想地煩惱。以此不</span>
<lb ed="T" n="0575c22"/><span class="tx">同可得意也　問。聲聞緣覺因位修行長短</span>
<lb ed="T" n="0575c23"/><span class="tx">如何　答。聲聞送三生六十劫。緣覺經四生</span>
<lb ed="T" n="0575c24"/><span class="tx">百劫也。是則聲聞鈍根畏生死。急證第四</span>
<lb ed="T" n="0575c25"/><span class="tx">果入𣵀槃思故。修行時節短也。支佛利根</span>
<lb ed="T" n="0575c26"/><span class="tx">畏生死心不急故。分有利益衆生思故。修</span>
<lb ed="T" n="0575c27"/><span class="tx">行時節久也。凡二乘如形雖有化他行。如</span>
<lb ed="T" n="0575c28"/><span class="tx">菩薩廣度衆生義無之故。云無化他行</span>
<lb ed="T" n="0575c29"/><span class="tx">也。其中聲聞。殊更鈍根。而如無化他行故</span>
<lb ed="T" n="0576a01"/><span class="tx">云下乘也。次緣覺從聲聞勝故。化他思越</span>
<lb ed="T" n="0576a02"/><span class="tx">聲聞也。故是云中乘也。菩薩猶勝故。立廣</span>
<lb ed="T" n="0576a03"/><span class="tx">度衆生行。仍是云上乘也　問。一切聲聞。</span>
<lb ed="T" n="0576a04"/><span class="tx">皆經三生六十劫。一切支佛。悉送四生百劫</span>
<lb ed="T" n="0576a05"/><span class="tx">修行歟　答。聲聞中利鈍不同有之。鈍根聲</span>
<lb ed="T" n="0576a06"/><span class="tx">聞。但經三生得果也。利根聲聞。經三生六</span>
<lb ed="T" n="0576a07"/><span class="tx">十劫得果也。次支佛鈍根。限四生得果。利</span>
<lb ed="T" n="0576a08"/><span class="tx">根經四生百劫得果也　尋云。何必聲聞殊</span>
<lb ed="T" n="0576a09"/><span class="tx">早得果限三生耶　答。俱舍云。謂初生起</span>
<lb ed="T" n="0576a10"/><span class="tx">順解脫分。第二生起順決擇分。第三生入聖</span>
<lb ed="T" n="0576a11"/><span class="tx">得果矣。以此筋限三生也。如是雖有之。</span>
<lb ed="T" n="0576a12"/><span class="tx">利根聲聞。聊有利生思故。第三生不入聖</span>
<lb ed="T" n="0576a13"/><span class="tx">得果。猶留生死送六十劫修行也。次支佛</span>
<lb ed="T" n="0576a14"/><span class="tx">中。第二生順決擇分善根成就。其後四生五</span>
<lb ed="T" n="0576a15"/><span class="tx">生乃至百劫迄修行也。已上支佛下畢　問。</span>
<lb ed="T" n="0576a16"/><span class="tx">菩薩修行何法耶。又送幾時節耶。又立幾</span>
<lb ed="T" n="0576a17"/><span class="tx">次位耶　答。菩薩者梵語也。其言略。具應</span>
<lb ed="T" n="0576a18"/><span class="tx">云菩提薩埵也。上求菩提下化衆生。是道</span>
<lb ed="T" n="0576a19"/><span class="tx">心義也。是則三秖間立六度行專化他。百</span>
<lb ed="T" n="0576a20"/><span class="tx">劫間修相好業專自行。百劫終菩提樹下金</span>
<lb ed="T" n="0576a21"/><span class="tx">剛座上一座成覺。此菩薩位。有七不同。所謂</span>
<lb ed="T" n="0576a22"/><span class="tx">一發菩提心。如釋迦牟尼佛。過去世爲陶</span>
<lb ed="T" n="0576a23"/><span class="tx">師。値過去釋迦牟尼佛。供養彼佛。則發菩</span>
<lb ed="T" n="0576a24"/><span class="tx">提心。願我未來世得作佛。名號釋迦牟尼</span>
<lb ed="T" n="0576a25"/><span class="tx">佛。智慧第一弟子名舍利弗。誓從是初發</span>
<lb ed="T" n="0576a26"/><span class="tx">道心。以四無量心緣四諦境。發四弘誓願。</span>
<lb ed="T" n="0576a27"/><span class="tx">以利他爲行。四無量心者。無量有情爲所</span>
<lb ed="T" n="0576a28"/><span class="tx">緣。引無量福故名無量也。一慈無量。慈能</span>
<lb ed="T" n="0576a29"/><span class="tx">與樂。謂衆生思與樂也。無嗔爲性。二悲無</span>
<lb ed="T" n="0576b01"/><span class="tx">量。悲能拔苦。謂思拔衆生苦也。無嗔爲</span>
<lb ed="T" n="0576b02"/><span class="tx">性。三喜無量。喜謂喜慶。拔衆生苦思與樂</span>
<lb ed="T" n="0576b03"/><span class="tx">也。喜慶爲性。四捨無量。捨謂平等於衆生</span>
<lb ed="T" n="0576b04"/><span class="tx">令得功德思也。無貪爲性。四諦境者如前。</span>
<lb ed="T" n="0576b05"/><span class="tx">次四弘誓願者。一衆生無邊誓願度。二煩惱</span>
<lb ed="T" n="0576b06"/><span class="tx">無邊誓願斷。三法門無盡誓願智。四無上菩</span>
<lb ed="T" n="0576b07"/><span class="tx">提誓願證。二行菩提。是三阿僧祇劫。修六度</span>
<lb ed="T" n="0576b08"/><span class="tx">行也。是化他位也。阿僧祇者梵語也。此云</span>
<lb ed="T" n="0576b09"/><span class="tx">無數。菩薩必經三無數也。三僧祇者。初阿</span>
<lb ed="T" n="0576b10"/><span class="tx">僧祇劫。是釋迦菩薩。從遇過去釋迦牟尼</span>
<lb ed="T" n="0576b11"/><span class="tx">佛。至罽那尸棄佛。又云寶髻佛。名初僧祇。</span>
<lb ed="T" n="0576b12"/><span class="tx">供養七萬五千佛。此時修六度化衆生。從</span>
<lb ed="T" n="0576b13"/><span class="tx">此位常離女人身。但自未知作佛不作佛。</span>
<lb ed="T" n="0576b14"/><span class="tx">望聲聞位。是三賢位也。第二僧祇。從罽那</span>
<lb ed="T" n="0576b15"/><span class="tx">尸棄佛。至燃燈佛。名第二僧祇。供養七萬</span>
<lb ed="T" n="0576b16"/><span class="tx">六千佛。此時同修六度。此位自雖知作佛。</span>
<lb ed="T" n="0576b17"/><span class="tx">未分明故。向他不說也。是煗法位也。第三</span>
<lb ed="T" n="0576b18"/><span class="tx">僧祇。從燃燈佛至毘婆尸佛名三僧祇。供</span>
<lb ed="T" n="0576b19"/><span class="tx">養七萬七千佛。此位行六度。四諦觀解明了</span>
<lb ed="T" n="0576b20"/><span class="tx">自知作佛。亦向他人說之也。是頂法位也。</span>
<lb ed="T" n="0576b21"/><span class="tx">三種三十二相業。是三祇後百劫間修六度</span>
<lb ed="T" n="0576b22"/><span class="tx">行。成百福種三十二相業。一一皆以百福</span>
<lb ed="T" n="0576b23"/><span class="tx">爲因也。此百劫位下忍位也。此三十二相。欲</span>
<lb ed="T" n="0576b24"/><span class="tx">界閻浮提人中受男子身。佛出世時。緣佛身</span>
<lb ed="T" n="0576b25"/><span class="tx">相故得種也。此種相業。極遲百劫。極速九</span>
<lb ed="T" n="0576b26"/><span class="tx">十一劫也。釋迦菩薩。精進熾燃。以苦行力。</span>
<lb ed="T" n="0576b27"/><span class="tx">超越九劫。九十一劫成就妙相業。四六度成</span>
<lb ed="T" n="0576b28"/><span class="tx">滿者。是百劫位也。以下忍智慧調伏諸根。</span>
<lb ed="T" n="0576b29"/><span class="tx">滿足六度也。六度者。一檀波羅蜜。如尸毘</span>
<lb ed="T" n="0576c01"/><span class="tx">王。以身施鷹贖鳩命。天地震動身如故。如</span>
<lb ed="T" n="0576c02"/><span class="tx">是等是檀波羅蜜滿也。二尸羅漢羅蜜。如須</span>
<lb ed="T" n="0576c03"/><span class="tx">陀摩王。持實語戒不惜身命等。是戒波羅</span>
<lb ed="T" n="0576c04"/><span class="tx">蜜滿也。三羼提波羅蜜。如羼提比丘。爲迦</span>
<lb ed="T" n="0576c05"/><span class="tx">利王截手足。心忍不動不嗔等。是忍波羅</span>
<lb ed="T" n="0576c06"/><span class="tx">蜜滿也。四毘利耶波羅蜜。如大施太子。爲</span>
<lb ed="T" n="0576c07"/><span class="tx">一切衆生。行精進汲海水。又如釋迦菩薩。</span>
<lb ed="T" n="0576c08"/><span class="tx">讃嘆弗沙佛供養等。是精進波羅蜜滿也。五</span>
<lb ed="T" n="0576c09"/><span class="tx">禪波羅蜜。如尙闍梨仙人。坐禪時無出入</span>
<lb ed="T" n="0576c10"/><span class="tx">息。如木石。則鳥髮中生子。乃至鳥子飛去不</span>
<lb ed="T" n="0576c11"/><span class="tx">動。中禪波羅蜜滿也。六般若波羅蜜。如劬</span>
<lb ed="T" n="0576c12"/><span class="tx">嬪大臣。閻浮大地分七分。息國執靜等。是</span>
<lb ed="T" n="0576c13"/><span class="tx">般若波羅蜜滿也。五一生補處。是釋迦菩薩。</span>
<lb ed="T" n="0576c14"/><span class="tx">在迦葉佛所爲補處弟子。迦葉次當作佛</span>
<lb ed="T" n="0576c15"/><span class="tx">授記。是尙中忍位也。六生都率天。是捨閻浮</span>
<lb ed="T" n="0576c16"/><span class="tx">報上生此天。爲諸天子說法。卽於都率内</span>
<lb ed="T" n="0576c17"/><span class="tx">院。鑒閻浮衆生機根熟不熟也。是中忍位</span>
<lb ed="T" n="0576c18"/><span class="tx">也。在彼天間。必無中夭。定壽四千歳也。七</span>
<lb ed="T" n="0576c19"/><span class="tx">八相成道。八相都一從都率天下云生天下</span>
<lb ed="T" n="0576c20"/><span class="tx">天。是上生兜率天。又下生閻浮也。二託胎。</span>
<lb ed="T" n="0576c21"/><span class="tx">以正慧入母胎憶念不失。故云正慧。衆生</span>
<lb ed="T" n="0576c22"/><span class="tx">受生時。於父母生顚倒心故。以邪慧入母</span>
<lb ed="T" n="0576c23"/><span class="tx">胎。菩薩不然。以正慧入母胎也。三出胎。</span>
<lb ed="T" n="0576c24"/><span class="tx">菩薩滿十月正慧不失。從右脇出胎也。生</span>
<lb ed="T" n="0576c25"/><span class="tx">墮地卽行七歩口自發言。天上天下唯我獨</span>
<lb ed="T" n="0576c26"/><span class="tx">尊矣。四出家。年漸長大。夜半逾城。十九出</span>
<lb ed="T" n="0576c27"/><span class="tx">家六年苦行。五降魔。苦行旣畢。於樹下欲</span>
<lb ed="T" n="0576c28"/><span class="tx">成佛時。魔王來欲妨成佛故降伏之也。六</span>
<lb ed="T" n="0576c29"/><span class="tx">成道。魔衆旣散畢。攝心端座。發眞無漏。三</span>
<lb ed="T" n="0577a01"/><span class="tx">十四心得阿耨菩提。則是上忍世第一刹那</span>
<lb ed="T" n="0577a02"/><span class="tx">也。登金剛座。以草座爲座成正覺。身相</span>
<lb ed="T" n="0577a03"/><span class="tx">丈六。具三十二相八十種好也。是劣應身佛</span>
<lb ed="T" n="0577a04"/><span class="tx">也。此初三二煗等四善根次第。准望聲聞四</span>
<lb ed="T" n="0577a05"/><span class="tx">善根。菩薩四善根。坐道場得之也。此三藏</span>
<lb ed="T" n="0577a06"/><span class="tx">菩薩。三祇百劫間。不斷煩惱。至後身三十</span>
<lb ed="T" n="0577a07"/><span class="tx">四心斷結。是云一坐成覺也。三十四心者。</span>
<lb ed="T" n="0577a08"/><span class="tx">見道八忍八智。修道九無解九解脫也。斷一</span>
<lb ed="T" n="0577a09"/><span class="tx">品惑。有一箇無礙解脫也。斷非想第九品。</span>
<lb ed="T" n="0577a10"/><span class="tx">無間道云金剛喩定也。七轉法輪。成道後。</span>
<lb ed="T" n="0577a11"/><span class="tx">於波羅奈國鹿野苑。爲三乘弟子。說生滅</span>
<lb ed="T" n="0577a12"/><span class="tx">四諦十二因緣六度法門也。八入𣵀槃。在</span>
<lb ed="T" n="0577a13"/><span class="tx">世八十年後。於拘尸那城沙羅雙樹間入滅。</span>
<lb ed="T" n="0577a14"/><span class="tx">唯留舍利。爲人天福田。身智共滅。入無餘</span>
<lb ed="T" n="0577a15"/><span class="tx">𣵀槃也　私云。三藏菩薩三十四心斷結。聊</span>
<lb ed="T" n="0577a16"/><span class="tx">有異說。取最後身。不坐樹下前。以有漏</span>
<lb ed="T" n="0577a17"/><span class="tx">智先斷下八地惑也。非想惑必以無漏智</span>
<lb ed="T" n="0577a18"/><span class="tx">斷之故也。然後坐金剛座畢。欲成道時。以</span>
<lb ed="T" n="0577a19"/><span class="tx">九無礙九解脫斷非想惑。是俱舎意也。若</span>
<lb ed="T" n="0577a20"/><span class="tx">依大論意。不坐樹下已前。總不斷煩惱。</span>
<lb ed="T" n="0577a21"/><span class="tx">正坐金剛座。將成正覺時。以三十四心。頓</span>
<lb ed="T" n="0577a22"/><span class="tx">云斷三界煩惱也　已上三藏敎下畢</span>
<lb ed="T" n="0577a23"/><span class="tx">西谷名目卷上</span>
<lb ed="T" n="0577a24"/>
<lb ed="T" n="0577a25"/>
</body>
<back>
    <cb:div type="taisho-notes">
    <head>大正 校註</head>
    <note n="0565a0301" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#050160565a0301">＜原＞慶安三年刊大正大學藏本</note>
    </cb:div>
</back>
</text>
</TEI>
